Τιμητικό αφιέρωμα στον ποιητή και πεζογράφο Τόλη Νικηφόρου

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης το 2ο ΓΕΛ Εχεδώρου σας προσκαλεί στο τιμητικό αφιέρωμα στον ποιητή και πεζογράφο Τόλη Νικηφόρου, το Σάββατο 21 Μαρτίου 2015, στις 7μ.μ., στο "Θεατράκι" Ν. Μαγνησίας

(Οδός: 25ης Μαρτίου και Αθανασίου Διάκου)

Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης θα ακολουθήσει η παρουσίαση των μαθητών μας που βραβεύτηκαν σε λογοτεχνικό διαγωνισμό και ανάγνωση των κειμένων τους από τους ίδιους. Η βραδιά θα κλείσει με μουσική ερμηνεία μελοποιημένης ποίησης με πιάνο, κιθάρα, φωνή.



Στην εκδήλωση θα μας τιμήσει με την παρουσία του ο ίδιος ο ποιητής.

Ποιήματα του Τόλη Νικηφόρου διαβάζουν μαθητές.



Συμμετέχουν οι μουσικοί: Στέργιος Γιατρόπουλος (πιάνο), Μαρία Σωτηριάδου (κιθάρα-φωνή).

Το δεύτερο μέρος της εκδήλωσης οργανώνει και συντονίζει η φιλόλογος του λυκείου μας Αντωνία Χατζή.

Γενική επιμέλεια εκδήλωσης: Μαρία Πολίτου, Δημήτρης Προδρόμου.




Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του δήμου Δέλτα.

Τόλης Νικηφόρου Ποιήματα

Άφυτος, 1

ανάμεσα σε δυο κόκκινες στέγες

το σιωπηλό πράσινο της συκιάς

διαλέγεται με τους κυματισμούς του γαλάζιου

ως τη θαμπή υπόνοια της μακρινής ακτής

ως το βάθος τ' ουρανού που ψηλαφούν οι υδρατμοί

ως τις αστραφτερές ζωντανές ανταύγειες

που βασιλεύουν κάτω απ' την επιφάνεια

λευκά πλεούμενα διασχίζουν το αόρατο φως

μαύρες σαϊτες διαγράφουν απροσδιόριστα σχήματα

πάνω από την επίκληση των δέντρων

πάνω από την πελεκημένη πέτρα

τρυφερή όπως το δέρμα και το άγγιγμα

στους λόφους αιωρούνται νότες

από τ' αρχαία έγχορδα της παραλίας

όπως φόρεμα πολύχρωμο που θροϊζει στο χόρτο

ένας ξένος μαθαίνει να συλλαβίζει τη γαλήνη

ένα παιδί απλώνει τα παιχνίδια του στο χώμα

οι απαντήσεις βρίσκονται όπως πάντα εδώ

και χαμογελούν με καλοσύνη

σε χιλιάδες μάταια ερωτήματα

(από τη συλλογή Την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας, 1997)

Tolis Nikiforou 

15 Σεπτεμβρίου 2014 στις 11:22 π.μ. · 

χειμωνιάτικος ήλιος, 2

όπως ψηλά οι γκρίζες στέγες των σπιτιών

φωτίζονται νοσταλγικά

από τον ήλιο του χειμώνα

ακόμα βουτηγμένες στη βροχή

όπως το μακρινό βουνό

υψώνεται και αιωρείται πάνω στη θάλασσα

σχεδόν αγγίζει την ακτή

μέσα στη διαφάνεια του πρωινού αέρα

όπως τα μάτια της γάτας

ανθίζουν με μικρές φωτιές τη νύχτα

έτσι και το χαμόγελό σου μπουμπουκιάζει

ανάμεσα στους τοίχους και την άσφαλτο

είσαι ένα φύλλο πράσινο

με φλέβες νοτισμένες από τη βραδινή δροσιά

μια κίνηση ανάλαφρη που ζωντανεύει τη χαρά

ένα γλυκό του κουταλιού

ένα νερό στον δίσκο της γιαγιάς

μεσα στην κάτασπρη αυλή της συνοικίας

(από τη συλλογή Το μαγικό χαλί, 30 ερωτικά ποιήματα, 1980)

Tolis Nikiforou

22 Σεπτεμβρίου · 

ένας άγγελος ήρθε χτες βράδυ στη ζωή μας

βυθισμένοι σε αχνά χαμόγελα και φως

μέσα σε πολύχρωμα αδιάβροχα και ζεστούς σκούφους

φορώντας τις μαγικές τους μπότες

βυθισμένοι σε αχνά χαμόγελα και φως

κάθε πρωί εισπλέουν στο νηπιαγωγείο της γειτονιάς

οι άγγελοι που δεν γνωρίσαμε

σαν μπίλιες απ' τις τσέπες τους στο χώμα απλώνουν

όλα τ'αστέρια τ' ουρανού

μας δείχνουν τον θεό που δεν πιστέψαμε

σκορπίζουν στον αέρα θαύματα που δεν αξίζουμε

με μιαν ανάσα τους στηρίζουν την ετοιμόρροπη ζωή μας

από τη συλλογή Χώμα στον ουρανό, 1998

Tolis Nikiforou

28 Σεπτεμβρίου · 

συνέπεια, 2

μέσα μου ζουν κα ανασαίνουν

δυο άγριοι διψασμένοι λύκοι

όσα ποτέ δεν έπραξα

κι όσα σε κρίσιμες στιγμές έπραξα λάθος

είναι στιγμές που ο πόνος γίνεται αφόρητος

καθώς ρουφάνε ανελέητα

το πιο καθάριο αίμα της καρδιάς μου

(από τη συλλογή Ελεύθερος σκοπευτής, 1982)

Tolis Nikiforou

2 Οκτωβρίου · 

μάθημα ζωγραφικής

άσε τα μάτια σου πλησίστια να βυθιστούν

στα έκθαμβα μάτια των παιδιών

ανθισμένα στο λάμδα του ήλιου

και το ωμέγα των άστρων

ξαφνιασμένα

λίγο πριν αιφνιδιάσουν τον επίπεδο κόσμο

βουρκωμένα

στην πρώτη αφή της οδύνης

απ' τον ωκεανό που ανεξήγητα γνωρίζουν

ήδη έμαθες όσα μπορείς να μάθεις

ό,τι κι αν σου επιφυλάσσει η διαδρομή

ήδη αναγνώρισες την αρχή

που είναι τέλος και γράφεται με θήτα

το μέγιστο εκείνο θήτα

και τα μικρά έψιλον και όμικρον 

που σε ορίζουν

άολωσε τώρα φωτεινά στον κόσμο

τα χρώματα της μυστικής πηγής

τον ένδον πίνακα

που άξιος κρίθηκες να ανακαλύψεις

(από τη συλλογή Την κοκκινόμαυρη ανεμίζοντας της ουτοπίας, 1997)

Tolis Nikiforou

6 Οκτωβρίου · 

παντού το άγγιγμά σου

η συνεδρίαση που δεν τελειώνει

τα ρούχα ένας σωρός στην πολυθρόνα

οι τρύπιες κάλτσες μου

και το ξεθωριασμένο νυχτικό σου

παντού η ανάσα σου

παντού το άγγιγμά σου 

οι εφημερίδες σκορπισμενες στη φλοκάτη

εκείνη η στοίβα τα βιβλία στο κομοδίνο

όλο χυμούς κι αγκάθια το φυτό μας

που βρίσκει τόπο και θεριεύει

μες στη μικρή του γλάστρα

παντού η ανάσα

παντού το άγγιγμά σου

οι άσπρες τρίχες που πληθαίνουν

ένα παλιό σου ποίημα μες στα χειρόγραφά μου

η σάρκα μου που αναστατώνεται

μετά από δεκαπέντε χρόνια

παντού η ανάσα αου

παντού το άγγιγμά σου

ένα σπουργίτι απ' το χαμόγελό σου

(από τη συλλογή Το μαγικό χαλί, 1980)

Tolis Nikiforou

13 Οκτωβρίου · 

ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται

να ' μασταν, λέει, τραγούδι σε παλιό γραμμόφωνο

δέντρο σε καλοκαιρινό ψιλόβροχο

ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται

ή μήπως να 'μασταν εκεί ψηλά

τα κεραμίδια πλάι στην καπνοδόχο

την ώρα που όρθιος ξαποσταίνει ο πελαργός

κι ύστερα, λέει, να φύτρωναν κόκκινα

κατακόκκινα φτερά στους ώμους μας

στα μάτια μας ένας κιτρινισμένος χάρτης για τον ουρανό

να ταξιδέψουμε πέρα απ'΄τον πόνο και τον θάνατο

να 'μασταν, λέει, με κόκκινα φτερά

ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται

(από την ομώνυμη συλλογή, 2002)

Tolis Nikiforou

21 Οκτωβρίου στις 12:25 μ.μ. · 

απαρηγόρητος

πώς και γιατί δεν ξέρω

αυτή η λέξη μου ταιριάζει

ίσως να είναι σαν το χνώτο μου

από παλιά στο τζάμι

σαν τα ρυάκια της βροχής

στο χώμα της Πλατείας Δικαστηρίων

ίσως να είναι σαν τον γόο του Βαρδάρη

στα καλντερίμια της γενέθλιας πόλης

ή σαν τα γράμματα που αναβοσβήνουν μακριά

στις φωτεινές επιγραφές

και σαν το άγνωστο εκείνο

που κάποτε με έσπειρε και χάθηκε

πώς και γιατί δεν ξέρω

αυτή η λέξη μου ταιριάζει

σε ξένο τόπο και σε ξένους δρόμους

μόνο

(από τη συλλογή Ένα λιβάδι μεσα στην ομίχλη που ονειρεύεται, 2002)

Tolis Nikiforou

27 Οκτωβρίου στις 7:28 μ.μ. · 

το χάραμα δεν έχει μνήμη

το χάραμα δεν έχει τραύματα και ουλές

δεν έχει μνήμη

δεν έλαμψε ποτέ

πάνω από δάκρυα και χαμό

δεν φώτισε εκτελέσεις

γι' αυτό σαν από θαύμα αστράφτει

και πάλι στην αιώνια εφηβεία του

λέει, καλημέρα σας παιδιά

αγγίζει εδώ κι εκεί τα δέντρα

πιάνει κουβέντα με το αδέσποτο σκυλί

το χάραμα δεν έχει μνήμη

έχει μονάχα ένα βαθύ γαλάζιο φως

και το απλώνει χωρίς δισταγμό

πάνω στον κόσμο

(από τη συλλογή Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται, 2002)

Tolis Nikiforou

3 Νοεμβρίου 2014 στις 11:57 π.μ.

κάτι σαν

ανάμεσα στις λέξεις

όταν ανοίγει ένας φεγγίτης

ή μυστική καταπακτή

κάτι ολοφάνερο και μαγικό

σαν άγριο θηλυκό

σαν οπτασία

κραυγή των γλάρων

μέσα στην ομίχλη

κάτι σαν άρωμα

κάτι σαν άγγιγμα

κάτι σαν αίσθηση

πέρα από τις αισθήσεις

κάτι σαν φως

ανάμεσα στις λέξεις

κάτι σαν φως

(από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Tolis Nikiforou

10 Νοεμβρίου στις 12:30 μ.μ. · 

Τόλης Νικηφόρου, ποιητής

Sower with setting sun... oil on canvas , by Vincent Van Gogh. Ένα από τα έργα του με γεωργούς που έγιναν το 1888 λίγο έξω από την πόλη Αρλ της νότιας Γαλλίας.Μία από τις υπέροχες τοπιογραφίες του μεγάλου εμπρεσιονιστή ζωγράφου θέλοντας να συμβολίσει το κύκλο της ζωής , το θάνατο και τη αναγέννηση...

ποιητής

από μικρός διδάχτηκε

εκείνες τις σκληρές

τις ιδρωμένες λέξεις

και στα ογδονταεφτά του χρόνια

με τα ξερά του δάχτυλα

και την πλημμυρισμένη του καρδιά

στο χώμα ο γέρος έγραφε τον ουρανό

κάτσε, του είπαν, ξεκουράσου

πού βρίσκεις τόση δύναμη

να βγαίνεις κάθε μέρα στο χωράφι

για λίγο σήκωσε πέρα μακριά

τα ήμερά του μάτια

αν δεν τσαπίσω θα πεθάνω

είπε απλά

(από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Tolis Nikiforou

6 Ιουνίου 2014 στις 11:44 π.μ.

Τόλης Νικηφόρου, το ωραίο ψέμα

το ωραίο ψέμα

κοιτάζω εκστατικά

τα θαύματα του κόσμου

σκόρπια στα καθημερινά μας βήματα

κρυμμένα στ' ολοφάνερο

σε αυτονόητο μεταμφιεσμένα

κοιτάζω εκστατικά

τα μυστικά και θαύματα

ηδονικά διαβάζω λέξη-λέξη

το αιώνιο παραμύθι της ζωής

κι εγώ ταγμένος να προσθέτω

μια φράση εδώ

ένα στίχο παρακάτω

σαν έτσι να εξoρκίζω

τον πόνο και τον θάνατο

σαν έτσι να πιστεύω το ωραίο ψέμα

ένα χάδι ή ένα χαμόγελο

πριν σβήσουν όλα στο σκοτάδι

(από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Tolis Nikiforou

17/5/2014 ·

Τόλης Νικηφόρου, μουσική (από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Tolis Nikiforou


13 Μαΐου

μουσική

το φόρεμά της όταν θροϊζει

όπως στον άνεμο ένα δάσος σκοτεινό

το όνομά μου στη φωνή της

το χνώτο μου μες στο δικό της χνώτο

τα γόνατά της καθώς τρέμουν

πριν απ' το άγγιγμα και μισανοίγουν

το χέρι μου στην απαλή επιδερμίδα

καθώς αναζητάει κάθε ποτάμι μυστικό

ψίθυροι και πνιχτές φωνές

ένα μακρόσυρτο αχ που τρεμοσβήνει

και η απόλυτη σιγή, η έκσταση

μέσ σε πυκνό βελούδινο σκοτάδι

(από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Τόλης Νικηφόρου «κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ» - η ερωτική ιστορία ενός ποιήματος

(πίνακας: Ντίνος Παπασπύρου)

Τετάρτη, 22 Ιανουαρίου 2014



«κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ» - η ερωτική ιστορία ενός ποιήματος


Πολλά από τα ποιήματά μου δεν είναι απλές εμπνεύσεις της στιγμής, έχουν τη δική τους ιστορία. Μια ιστορία συχνά ερωτική και σχεδόν πάντα λυπημένη, αφού εγώ δεν ξέρω χαρούμενες ιστορίες. Δεν ξέρω καν αν υπάρχουν χαρούμενα ποιήματα.




Όπως λοιπόν «το ποίημα επιλέγει τον δικό του χρόνο για να γεννηθεί», έτσι επιλέγει και τον χρόνο που η ιστορία του θα αναδυθεί στην επιφάνεια. Για λόγους μυστικούς και ανεξιχνίαστους. Με εμένα βέβαια ως αφηγητή, αναπόφευκτα εμένα. Και με λίγα λόγια. Παρόλο που θα μπορούσε να γραφτεί ένα μεγάλο διήγημα ή ακόμη και μυθιστόρημα.




Η Σιμόνη ήταν ο εφηβικός μου έρωτας. Ο έρωτας στα 18 μας χρόνια. Εγώ είχα μόλις αποφοιτήσει από το γυμνάσιο και εκείνη θα πήγαινε στην έκτη τάξη. Ένας έρωτας που άρχισε στις αμμουδιές της Αγίας Τριάδας το καλοκαίρι του 1957 και συνεχίστηκε επί σχεδόν δύόμιση χρόνια στα πάρκα, στη νέα παραλία, στις ερημιές της Θεσσαλονίκης.




Την αγαπούσα τη Σιμόνη. Με όλο το πάθος, με όλη την απελπισία, με όλη την αδεξιότητα της ηλικίας μου. Είμασταν όμως και οι δύο πολύ νέοι, σχεδόν παιδιά, η κοινωνία ήταν συντηρητική και οι οικογένειες αυστηρές, οι συνθήκες δύσκολες και το μέλλον εντελώς αβέβαιο. Έτσι αναγκάστηκα να διακόψω την αναβολή΄λόγω σπουδών για να υπηρετήσω τη θητεία μου στον στρατό.




Τους πρώτους μήνες τα γράμματα της Σιμόνης ήταν σχεδόν καθημερινά και φλογερά, με τον καιρό όμως αραίωσαν και έγιναν κάπως τυπικά. Ιδίως όταν εγώ περνούσα τη σκληρή εκπαίδευση στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού στο Ηράκλειο. Κάτι λοιπόν μου έγραψε εκείνη για χορούς και διασκεδάσεις, κάτι της απάντησα εγώ εκνευρισμένος από τα καψόνια της σχολής, το αποτέλεσμα ήταν να χωρίσουμε δι' αλληλογραφίας. Όσο απίστευτο κι αν φαίνεται.




Όταν γύρισα στη Θεσσαλονίκη, περίπου δυο χρόνια αργότερα, της έκανα ένα διστακτικό τηλεφώνημα, ουσιαστικά όμως δεν επιδίωξα να τη δω για να ξεκαθαρίσουμε την κατάσταση. Και ακολούθησαν όλα όσα φέρνει η ζωή.




Ακολούθησαν 40 χρόνια χωρίς ποτέ να συναντηθούμε. Αν και, με εξαίρεση τα πέντε δικά μου χρόνια στην Αθήνα και το Λονδίνο, ζούσαμε και οι δύο στο κέντρο της ίδιας πόλης. Κάποιος μου είπε ότι η Σιμόνη είχε παντρευτεί, ότι έκανε παιδιά. Είχα φυσικά κι εγώ παντρευτεί με τη Σοφία στο Λονδίνο.




Μια νύχτα λοιπόν, εντελώς απροειδοποίητα μετά 40 χρόνια, είδα τη Σιμόνη στ' όνειρό μου. Περπατούσαμε, λέει, στον δρόμο όπως παλιά κι είχα το χέρι μου περασμένο στους ώμους της όπως παλιά, και την αγαπούσα όπως παλιά. Ξύπνησα με μια φοβερή αίσθηση νοσταλγίας. Και κάθισα και της έγραψα το παρακάτω ποίημα.




κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ




δέντρα, αραιοί διαβάτες, παγωνιά,

και κάτω απ' τις κραυγές των γλάρων το ωδείο.

στο πάρκο της Ηλεκτρικής από νωρίς περίμενα

κοιτάζοντας προς τη μεριά της θάλασσας.

κάποτε φάνηκες

κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ

κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ

και μέσα στην ομίχλη μου χαμογελούσες.

στις μύτες στάθηκες να με φιλήσεις

κι ύστερα έφυγες

κι όσο χρόνο το χρόνο στο βάθος σβήνεις

τόσο πιο καθαρά λάμπεις στα μάτια μου

μέχρι που ξέρω πια με βεβαιότητα

πως είσαι δεκαοχτώ χρονώ

κάπου έξι μήνες πιο μικρή από μένα

πηγαίνεις στο παλιό ωδείο

σε λεν Σιμόνη

κι αγαπιόμαστε τρελά




Το ποίημα αυτό εντάχθηκε στη συλλογή Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο, 1999. Λίγο αργότερα εκδόθηκε η συλλογή διηγημάτων μου Νόστος, 2000, για τα χρόνια του σχολείου. Έψαξα λοιπόν και βρήκα το τηλέφωνο της Σιμόνης και της τηλεφώνησα. Για να της στείλω το βιβλίο. Και για να ακούσω τη φωνή της. Ούτε η δική της είχε αλλάξει, ούτε η δική μου. Εγώ όμως θέλω να σε δω, της είπα. Κι εγώ θέλω να σε δω, απάντησε εκείνη.




Συναντηθήκαμε λοιπόν. Συναντηθήκαμε, ήπιαμε καφέ και θυμηθήκαμε τα παλιά. Συγκινηθήκαμε και οι δύο, ίσως δακρύσαμε. Για τα όνειρα της εφηβείας μας και για όσα δεν είχαν γίνει ποτέ πραγματικότητα. Εγώ πάντα σ' αγαπώ, της είπα τότε. Κι εγώ σ' αγαπώ, μου απάντησε,πώς θα μπορούσα να μην σ' αγαπώ.




Συναντηθήκαμε μερικές φορές ακόμη. Και είπαμε πολλά για τα παλιά και άλλα τόσα για τα καινούρια. Όπως δυο παλιοί αγαπημένοι. Με μια τρυφερότητα και μια νοσταλγία στα μάτια. Και η ζωή ξαναπήρε τον δρόμο της. Ίσως ο πιο ωραίος επίλογος στην ιστορία μας να ήταν αυτό που συνέβη στην Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης μερικά χρόνια αργότερα.




Ήταν μια ομαδική ποιητική εκδήλωση στην κατάμεστη Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη. Όταν ήρθε η σειρά μου, σηκώθηκα και διάβασα το «κι όσο πλησίαζες ήσουν εσύ». Κι όταν έφτασα στους στίχους «.. κι όσο χρόνο τον χρόνο στο βάθος σβήνεις, τόσο πιο καθαρά λάμπεις στα μάτια μου ...» ακούστηκε ένα μακρόσυρτο ααααααααχχχ από τους ακροατές στην αίθουσα και ακολούθησαν χειροκροτήματα.




Χειροκροτήματα ίσως για την αιώνια χαμένη αγάπη που παραμένει ζωντανή στις καρδιές όλων μας. http://secrets-and-documents.blogspot.gr/2014/01/blog-post.html

Τόλης Νικηφόρου, μαθήματα δημιουργικής γραφής (από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος El Greco, St. Ildefonso https://en.wikipedia.org/wiki/File:USA-National_Gallery_of_Art0.JPG

μαθήματα δημιουργικής γραφής

το πρώτο μάθημα 

ονομάζεται απώλεια

που σε σφραγίζει

με πυρωμένο σίδερο

μικρό κι ανυπεράσπιστο

αν είσαι δυνατός και επιβιώσεις

θα συνεχίσεις τις σπουδές σου

διαβάζοντας βιβλία

μα πάντα ρίχνοντας κλεφτές ματιές

στο νηπιαγωγείο της γειτονιάς

και στ’ ασημένια φύλλα της ελιάς

κάτω από το μπαλκόνι σου

αυτά και ο έρωτας

θα σε οδηγήσουν

και ίσως κάνουν κάποτε

τα ανοιχτά σου τραύματα ν’ ανθίσουν

δεν μένει παρά να κοιτάζεις

το θηρίο στα μάτια

καθώς σου πίνει κάθε μέρα το αίμα

στο μονοπάτι προς μια κορυφή

που δεν υπάρχει

(από τη συλλογή Φωτεινά παράθυρα, 2014)

Tolis Nikiforou

28/4/2014 ·

Τόλη Νικηφόρου, Φωτεινά Παράθυρα

Tolis Nikiforou
16 Απριλίου
Από τις Εκδόσεις του Μανδραγόρα μόλις κυκλοφόρησε η συλλογή ποιημάτων του Τόλη Νικηφόρου, Φωτεινά Παράθυρα, με πίνακα εξωφύλλου του Χουάν Γκρις. Πρόκειται για το 31ο βιβλίο του, 18ο ποιητικό και το 5ο κατά σειρά βιβλίο του που εκδίδεται από τον Μανδραγόρα.

Νικηφόρου, Τόλης

Ο Τόλης Νικηφόρου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1938. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Ρωµυλία. Σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων και εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος, µεταφραστής -διερµηνέας και αναλυτής συστηµάτων στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα και στο Λονδίνο. Μετά το τέλος της δικτατορίας, επέστρεψε οριστικά στη Θεσσαλονίκη ασκώντας το επάγγελµα του µελετητή-συµβούλου οργάνωσης επιχειρήσεων έως το 1999.Τακτικός συνεργάτης του περιοδικού "Νέα Πορεία" από τα µέσα της δεκαετίας του '70, διετέλεσε επίσης αντιπρόεδρος της Λέσχης Γραµµάτων και Τεχνών Βορείου Ελλάδος και της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης ενώ υπήρξε και µέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης και της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Κ.Θ.Β.Ε. Εµφανίστηκε στα γράµµατα το 1966 µε το µεγάλο ποίηµα, "Οι άταφοι". Από τις εκδόσεις της "Νέας Πορείας" έχουν κυκλοφορήσει µεταξύ άλλων οι ποιητικές του συλλογές "Το διπλό άλφα της αγάπης" (1994, επανέκδ. Παρατηρητής, 2002), "Χώμα στον ουρανό" (1998), "Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο" (1999), "Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται" (2002),"Ο πλοηγός του απείρου" (συγκεντρωτική έκδοση, ποιήµατα 1966-2002, 2004), τα διηγήµατα "Εγνατία οδός" (1973), "Τα µάτια του πάνθηρα" (1996), "Νόστος" (2000), και το µυθιστόρηµα "Η γοητεία των δευτερολέπτων" (2001). Από τις εκδόσεις του περιοδικού "Μανδραγόρας" έχει εκδοθεί η ποιητική του συλλογή "Μυστικά και θαύματα: ο ανεξερεύνητος λόγος της ουτοπίας" (2007), και από τις εκδόσεις "Νεφέλη" τα μυθιστορήματα "Το κίτρινο περπάτημα στα χόρτα" (2005), "Η εξαίσια ηδονή του βιασμού" (2006), "'Ερημο νησί στην άκρη του κόσμου" (2009) καθώς και η συλλογή διηγημάτων "Ο δρόμος για την Ουρανούπολη" (2008), η οποία τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος 2009, από κοινού με το "Οριζόντιο ύψος" του Αργύρη Χιόνη. Έχει επίσης συγγράψει παραµύθια για µεγάλους. Ποιήµατά του έχουν µεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχουν περιληφθεί σε ελληνικές και ξένες ανθολογίες.



Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2013) Ν' ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα..., Μανδραγόρας
(2012) Μια κιμωλία στον μαυροπίνακα, Μανδραγόρας
(2010) Το μυστικό αλφάβητο, Μανδραγόρας
(2009) Έρημο νησί στην άκρη του κόσμου, Νεφέλη
(2008) Ο δρόμος για την Ουρανούπολη, Νεφέλη
(2007) Μυστικά και θαύματα: Ο ανεξερεύνητος λόγος της ουτοπίας, Μανδραγόρας
(2006) Η εξαίσια ηδονή του βιασμού, Νεφέλη
(2005) Το κίτρινο περπάτημα στα χόρτα, Νεφέλη
(2004) Ο πλοηγός του απείρου, Νέα Πορεία
(2002) Ένα λιβάδι μέσα στην ομίχλη που ονειρεύεται, Νέα Πορεία
(2002) Το διπλό άλφα της αγάπης, Παρατηρητής
(2001) Η γοητεία των δευτερολέπτων, Νέα Πορεία
(1999) Γαλάζιο βαθύ σαν αντίο, Νέα Πορεία
(1998) Χώμα στον ουρανό, Νέα Πορεία

Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
(2007) Τιμή στον Τάκη Βαρβιτσιώτη, Μπίμπης Στερέωμα



Κριτικογραφία
Μνήμη [Νίκη Χαλκιαδάκη, Ανάσκελη με πυρετό], Περιοδικό "Εμβόλιμον", τχ. 69, Φθινόπωρο 2013-Χειμώνας 2014
http://www.biblionet.gr/author/3534/%CE%A4%CF%8C%CE%BB%CE%B7%CF%82_%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%BF%CF%85

Τόλης Νικηφόρου, θησαυρός (από την υπό έκδοση συλλογή Φωτεινά παράθυρα)

Tolis Nikiforou


8/4/2014 ·

θησαυρός

σε δάσος μακρινό κι απρόσιτο

εκεί που οι ρίζες μου

ύψωσαν κάποτε ένα αιωνόβιο δέντρο

μ' όλα τα φύλλα του

να στρέφονται στον ουρανό

έχω κρυμμένο το χάδι των ματιών σου

τόσο βαθιά ερωτικό

και μελαγχολικό

τόσο απελπισμένο

το χάδι των ματιών σου

που κάνει κάθε τραύμα μου

κάθε ρυτίδα και φθορά

να λάμπει

(από την υπό έκδοση συλλογή Φωτεινά παράθυρα) 

Τόλης Νικηφόρου νοστάλγησα το απρόσιτο

νοστάλγησα το απρόσιτο

13 Ιανουαρίου 2014 στις 2:08 μ.μ.
Tolis Nikiforou Αυτό είναι ένα από τα ποιήματα-έκπληξη..... Γραμμένο παρορμητικά, εκφράζει τη δίψα για τη χαμένη πατρίδα αλλά δεν του είχα δώσει ιδιαίτερη σημασία. Έως ότου το επέλεξαν για τα Ανθολόγια του Γυμνασίου στην Κύπρο.
13 Ιανουαρίου 2014

νοστάλγησα το πριν και το μετά

όσα ποτέ δεν γνώρισα

κι όσα ποτέ μου δεν ελπίζω να γνωρίσω.

νοστάλγησα το απρόσιτο

αυτό που ξέρω ότι κάπου υπάρχει

αυτό που μέσα μου μονάζει κι ανασαίνει

θλιμμένα και χαρούμενα

και αντηχεί λυτρωτικά

νυχτερινή προφυλακή

εκείνου του δικού μου κόσμου

του άλλου

από τη συλλογή Χώμα στον ουρανό, 1998

πιστεύετε στα θαύματα; Τόλης Νικηφόρου

πιστεύετε στα θαύματα;

ρώτησε το φεγγάρι στο μπαλκόνι μου

σκορπίζοντας ανταύγειες τα μεσάνυχτα

ψιθύρισε η γαρδένια στο περβάζι μου

με το λευκό της άρωμα

απόρησε μες στις πευκοβελόνες το σπουργίτι

ραμφίζοντας τα ψίχουλα του ανέμου

εγώ κι εσείς

κι όλα όσα βλέπετε είναι θαύματα

τους χαμογέλασε δειλά η άνοιξη τριγύρω

και θαύματα όσα ποτέ σας δεν θα δείτε

με θαύματα γεννιέται πάντα και πεθαίνει ο κόσμος

με θαύματα που κρύβονται μέσα στο φως

πριν απ’ το φως

πέρα απ’ το φως

από τη συλλογή Το μυστικό αλφάβητο, 2010

30 Δεκεμβρίου 2013 στις 11:24 π.μ.

έρημος Τόλης Νικηφόρου

έρημος

ματώνεις ολημέρα στον τροχό

σαν έρθουν τα βαθιά μεσάνυχτα

βάφεις με το αίμα

κόκκινο έναν χαρταετό

και τον υψώνεις με σπασμένα δάχτυλα

στον ουρανό να λάμπει σαν αστέρι

κάθεσαι στο παράθυρο μετά

μακριά τον βλέπεις και δακρύζεις

έτσι γεννιέται τ’ όνειρο

από τη συλλογή Το μυστικό αλφάβητο, 2010

Tolis Nikiforou 

λάλον ύδωρ Τόλης Νικηφόρου

λάλον ύδωρ

τώρα που η πηγή έχει στερέψει μέσα μου

στο πιο βαθύ κουρνιάζω μέρος της σπηλιάς μου

και μελετώ τον ύπνο σου

μετράω πολλές φορές τα δάχτυλά σου

τις φανερές και τις κρυφές ελιές στο σώμα σου

εισπνέω το χνώτο σου

αποκρυπτογραφώ τα μυστικά που διαγράφουν

οι ανεπαίσθητες κινήσεις των χειλιών σου

είσαι τόσο μικρός

όσο ο πιο μεγάλος σοφός του κόσμου

γνωρίζω πάλι πώς και γιατί

φύλλο το φύλλο απόρθητη

στην έρημο η όαση θα φυτρώσει

από τη συλλογή Ξένες χώρες, 1991

μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος ... Τόλης Νικηφόρου

μέχρι να μας χωρίσει ο θάνατος ...
Ο επόμενος Δεκέμβριος ήταν μήνας γεγονότων και εξελίξεων. Πρώτα μας έδωσε ελπίδες το


αδέξιο βασιλικό αντιπραξικόπημα που οι βρετανικές εφημερίδες ανήγγειλαν με πηχυαίουςτίτλους. Ύστερα, τα γραφεία μας μεταφέρθηκαν στους δίδυμους πύργους ενός πολυτελέστατου κτιρίου, πλάι στον σταθμό του Νάιτσμπριτζ, δυο βήματα από το Χάιντ Παρκ και τα πανάκριβα καταστήματα του Δυτικού Λονδίνου. Κι εμείς γνωρίσαμε τυχαία τον Παύλο και τη Μόλυ που μας βρήκαν μια σχετικά φτηνή σοφίτα στο Ρέιβενσκορτ Παρκ, σε ανάμικτα μικροαστική και λαϊκή γειτονιά και σπίτι ιρλανδέζικο οικογενειακό. Ήταν πιο μακριά από την εταιρία αλλά πιο κοντά στους καινούριους φίλους μας και, επιπλέον, πιο άνετη και καθαρή.

Τέλος, μετά ένα τρίμηνο κοινής ζωής στη Θεσσαλονίκη, ένα χρόνο στην Αθήνα κι άλλους δυο μήνες στο Λονδίνο, η ανάγκη μας έπεισε να παντρευτούμε. Εγώ είχα άδεια εργασίας και παραμονής που θα την ανανέωνε η εταιρία, ενώ η Σοφία μια απλή τουριστική βίζα που είχαμε ήδη δυσκολευτεί να παρατείνουμε.

Ένα πρωί λοιπόν, μπροστά στον ψηλό, ξερακιανό και ξανθουλό έως ασπρομάλλη ληξίαρχο του Κένζινγκτον, άψογα ενδεδυμένο και με το λευκό γαρύφαλλο στο πέτο, εκεί που παντρεύονται αριστοκράτες και μεγιστάνες, διάσημοι ηθοποιοί και τραγουδιστές,εμφανιστήκαμε με τα καθημερινά μας ρούχα κι εμείς οι ασήμαντοι κι εκπατρισμένοι με μάρτυρες τον Μύρωνα και τη Ντίνα. Μετρήσαμε τα προβλεπόμενα δεκατέσσερα σελίνια και τρεις πένες, στηθήκαμε σοβαροί απέναντι στο γεμάτο συγκαταβατική κατανόηση και απειροελάχιστη τρυφερότητα βλέμμα του και, πρώτος εγώ, επανέλαβα τις φράσεις που έλεγε.Ήταν τα πανηγυρικά ρήματα, απαραίτητο μέρος της όλης τελετής, που έπρεπε να απαγγείλει ο καθένας για τον εαυτό του.

Όταν ο ληξίαρχος στράφηκε στη Σοφία, εκείνη ήδη με τραβούσε απ’ το μανίκι και μου ψιθύριζε απεγνωσμένα, τι θα κάνω, δεν καταλαβαίνω τίποτα. Λέγε ό, τι ακούς, της είπα. Κι εκείνη συγκεντρώθηκε σε σημείο να την πονάει αργότερα το κεφάλι της και προσπάθησε να μιμηθεί τους ήχους που έβγαζα ο μακρινός απόγονος των γερμανικών φύλων απ’ το λαρύγγι του και ολίγον από το στόμα του.

Μετά το πέρας της τελετής και ενώ δεχόμασταν τα καθιερωμένα συγχαρητήρια, η Ντίνα ρώτησε με απορία, γιατί έλεγες, καλέ, ότι δεν ξέρεις αγγλικά. Κι εκείνη μάταια επέμενε ότι πράγματι δεν ήξερε. Δέχτηκε όμως πρόθυμα ότι ίσχυαν για την υπόλοιπη ζωή μας οι όρκοι και οι υποσχέσεις που με επαγγελματική επάρκεια σε λίγο της μετέφρασα.

Ήταν όμως ώρα να αναχωρήσουμε για το προγραμματισμένο γαμήλιο ταξίδι μας. Αγοράσαμε σάντουιτς και κατευθυνθήκαμε στο Χάιντ Παρκ και τον Σέρπεντάιν λίγο παρακάτω, όπου οι πάπιες βεβαίως έλαβαν αμέσως το μερίδιό τους και έβγαλαν οξύτερες και ελαφρά πιοακατάληπτες κραυγές ευχαριστίας. Η Σοφία φόρεσε για αρκετά χρόνια το νυφικό της φόρεμα, μπορντό με εκρού ρίγες, που είχε αγοράσει μιάμιση λίρα από τις εκπτώσεις της Όξφορντ Στρητ.

(από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Η γοητεία των δευτερολέπτων, 2001)