Γρανάδα, Αύγουστος 1936: οι φρανκιστές δολοφονούν τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα.
Μασσαλία, Αύγουστος 2011: το παρελθόν ζωντανεύει και σκοτώνει˙ στο σιδηροδρομικό σταθμό βρίσκουν το απανθρακωμένο πτώμα μιας γυναίκας πεταμένο στις ράγες.
Ανάμεσα σε αυτούς τους δυο θανάτους εγγράφονται οι τραγωδίες του 20ού αιώνα, κρατικά μυστικά, τα παρασκήνια της εύθραυστης ισπανικής δημοκρατίας και το απίστευτο πάθος μιας νεαρής γυναίκας, στοιχειωμένης από τη σκιά του ποιητή…
Με φόντο τον ισπανικό Εμφύλιο, ένα συγκλονιστικό νουάρ μυθιστόρημα όπου συνυπάρχουν η τραγωδία, το αίμα, τα δάκρυα, οι πικρές μνήμες, ο έρωτας, η τρέλα, η εκδίκηση…
Ο Ζιλ Βενσάν γεννήθηκε το 1958 στο Ισί-λε-Μουλινό. Η παράδοση της οικογένειάς του (ο παππούς του ήταν βουλευτής του Λαϊκού Μετώπου, εξέχουσα φυσιογνωμία της Αντίστασης) τον σημαδεύει από μικρή ηλικία. Ως έφηβος μαγεύεται από τα βιβλία, τις ιστορίες, τους φανταστικούς κόσμους. Έχει ήδη πάρει την απόφασή του: όταν μεγαλώσει, θα αφηγείται κι αυτός ιστορίες. Στα είκοσί του, παρατάει τις σπουδές του και φεύγει για το Νότο: τον μαγεύει η πόλη της Μασσαλίας και αφιερώνεται ολοκληρωτικά στην «περιπέτεια των λέξεων» … Έχει γράψει πολλά μυθιστορήματα, μεταξύ άλλων: Ντζεμπέλ([Prix EuroPolar 2014], τα κινηματογραφικά δικαιώματα του έργου έχει αγοράσει η Ιζαμπέλ Αντζανί), Sad Sunday (Prix Marseillais du Polar 2010), Peine Maximum, Parjures, Flamencos, Beso de la muerte ([Το φιλί του θανάτου] το οποίο θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τις Εκδόσεις Καστανιώτη), Trois heures avant l’ aube κ.ά.
«Πέντε ακριβώς, την ώρα που βραδιάζει…» *
Γράφει η
Ελένη Γκίκα //
«Το φιλί του θανάτου» του Ζιλ Βενσάν. Μετάφραση από τα Γαλλικά: Ρίτα Κολαίτη, εκδ. Καστανιώτη, σελ. 273
Μυθιστόρημα που αποδεικνύει ότι συχνά η λογοτεχνία προηγείται της ζωής και ότι η ιστορία είναι πάντοτε εκεί, ζωντανή και καθοριστική στον χρόνο που ακολουθεί.
Ο Ζιλ Βενσάν που αγαπά την Ιστορία και το νουάρ επιστρέφει μετά από την «Ντζεμπέλ» και τον πόλεμο της Αλγερίας, αυτή τη φορά με ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που έχει τις ρίζες του στον Ισπανικό Εμφύλιο και στα εγκλήματα του Φράνκο.
«Εσένα, που κατάγεσαι απ’ την Αλγερία, δε σου ‘ρθε ποτέ να φτιάξεις απ’ την αρχή την ιστορία των δικών σου, να επανορθώσεις τις αδικίες, ν’ αποκαταστήσεις τους αθώους; Εσένα, ποτέ δε σε στοίχειωσαν τέτοια πράγματα;»
Οι ήρωές του, στοιχειωμένοι από το παρελθόν, ερωτεύονται φαντάσματα και συμβιούν μαζί τους. Επανορθώνουν αδικίες, εγκλήματα, αναβιώνουν τα σκοτεινά εκείνα ιστορικά σημεία που αφορούν, επί τω προκειμένω, την δολοφονία του Λόρκα αναζητώντας τον τάφο του τον οποίο γνωρίζει μονάχα ο δολοφόνος του.
Ταυτοχρόνως λοιπόν με την αποκάλυψη ότι η δολοφονία του Ποιητή ήταν έργο Φρανκικής δολοφονικής έμπνευσης, ο Ζιλ Βενσάν κυκλοφορεί ήδη την δική του πανομοιότυπη μυθιστορηματική εκδοχή. Και η οποία είναι αυτή ακριβώς, η αποδεδειγμένα ιστορική.
Κινούμενο σε δυο χρόνους, παρελθόν και παρόν, «Το φιλί του θανάτου» αρχίζει στη Γρανάδα το 1936 όταν οι φρανκιστές, υπό την επίβλεψη του El Capitan, ψευδώνυμο ενός υψηλόβαθμου αξιωματούχου, δολοφονούν τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα. Στη Μασσαλία, 75 χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 2011, στο απανθρακωμένο πτώμα μιας γυναίκας που βρίσκεται πεταμένο στις ράγες, το παρελθόν ζωντανεύει , μυστικές συμφωνίες αναδύονται απ’ το σκοτάδι και η ιστορία στοιχειώνει τη ζωή της Κλερ.
«Δηλαδή, πιστεύεις πως την αιτία του θανάτου της πρέπει να την αναζητήσουμε ακριβώς στα πάθη της;»
Την ημέρα του γάμου του ο αστυνόμος Ρουσέλ θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει την προηγούμενη ζωή του και η αστυνόμος Αϊσά με τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Σεμπαστιέν Τουρέν να αναζητήσουν τον δολοφόνο διασχίζοντας αντίστροφα χώρο και χρόνο:
«Τρελό πράμα τα γυρίσματα της ζωής». Καθώς κι εκείνη η υπόνοια ότι τίποτα, τελικά, δεν μένει κρυφό. Ο τίτλος του βιβλίου, δάνειο από την σχέση των πρωταγωνιστών με την ιστορική αλήθεια:
“«Το φιλί του θανάτου; Αυτό σημαίνει;»
«Ακριβώς. Ήθελε να πει πως όταν ερευνάς ένα καυτό θέμα, τη στιγμή που ακουμπάς την αλήθεια, πρέπει να την πλησιάσεις κι άλλο, την αλήθεια εννοώ, μέχρι ν’ ακουμπήσεις τα χείλη σου πάνω της. Κι αυτό το φιλί, όπως έλεγε, ίσως είναι και θανατηφόρο».
«Τι σχέση είχαν όλα αυτά με τις σπουδές της;»
«Το να μελετάς τη σύγχρονη Ισπανία, καταλαβαίνεις, σημαίνει να ρίχνεις φως εκεί που επιμένει η σκιά. Αυτό ακριβώς έκανε ασταμάτητα η Κλερ. Σκάλιζε τις πληγές του Εμφυλίου, ήθελε ν’ αποκαλύψει ατιμώρητα εγκλήματα, να δημοσιοποιήσει ονόματα που, μέχρι τότε βολεύονταν στη σιωπή»”.
Ένα νουάρ μυθιστόρημα δρόμου όπου η λύση κρύβεται στα κλειστά σπίτια, σε σφραγισμένα χρηματοκιβώτια και στη μνήμη των ελάχιστων πια ζωντανών:
«Πάει καιρός που είχε πειστεί πως τα σπίτια κρατούσαν μέσα τους ένα ψήγμα απ’ ό,τι είχε συμβεί σο εσωτερικό τους».
Η αλήθεια, κυριολεκτικά κάτω απ’ τη μύτη τους. Εντελώς παράλληλη με ό,τι ζήσαμε μόλις προχθές, η λογοτεχνία ενίοτε σαν την ποίηση, είναι προφητική:
«Απ’ τον φροντιστή, που περνούσε στον διάδρομο σπρώχνοντας το κυλιόμενο μπαρ, ζήτησε ανθρακούχο νερό, ύστερα άνοιξε το ατομικό του τραπεζάκι και ξαναδιάβασε το άρθρο για τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα.
Εξιστορούσε τη νιότη του, τη φιλία του με τον Νταλί και τον Πικάσο, το έργο του, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του αφιερώματος είχε να κάνει με τον τραγικό θάνατο του ποιητή. Καμιά σοβαρή μαρτυρία δεν επέτρεψε την ακριβή αναφορά των συνθηκών της εκτέλεσής του, κι ακόμα λιγότερο τον ακριβό προσδιορισμό , μετά από εβδομήντα χρόνια, του σημείου όπου βρισκόταν η σορός του.
19 Αυγούστου 1936, 19 Αυγούστου 2011. Οι αρχές, οι θαυμαστές, οι αναγνώστες, όλοι οι λάτρεις του μεγάλου Γκαρθία Λόρκα, είχαν δώσει ραντεβού, την επομένη το μεσημέρι, σ’ έναν απ’ τους λόφους του Βίθναρ, ένα χωριουδάκι βόρεια της Γρανάδας. Εκεί, μολονότι δεν βρέθηκε ποτέ ίχνος απ’ το σώμα του, πιστεύουν ότι δολοφονήθηκε ο ποιητής από ομάδα φρανκιστών πολιτοφυλάκων».
Και το σημαντικότερο πρόσωπο, η παθιασμένη με τον Λόρκα Κλερ, η ζώσα απόδειξη: υπάρχουν και περιπτώσεις στις ζωές των οποίων εντελώς ταυτίζονται τέχνη και ζωή:
«… Κατά τον Ρουσέλ ήταν σαν στοιχειωμένη. Ο πεθαμένος πριν από εξήντα χρόνια Ισπανός παρείσφρησε μέσα της, ανάμεσά τους, και τίποτα πια δε φαινόταν στ’ αλήθεια να την αγγίζει».
Το φινάλε απροσδόκητο, αλλά το επίκεντρο πάντα εκεί και σαφές: «Προτού αφεθεί στον ύπνο, μονολογεί ότι έχει τρελαθεί λίγο, αλλά τι να γίνει, έτσι είναι. Αυτή και ο Φεδερίκο της θα πορεύονται πια αντάμα. Μακριά απ’ τον κόσμο, απ’ την αλλοφροσύνη του πλήθους. Μακριά, επιτέλους, απ’ τα δικά της πεδία της μάχης, θα είναι η χήρα που ονειρεύεται. Μια άγρυπνη φρουρός, μια σιωπηλή και μυστική σύντροφος».
Με ιστορικές και πολιτικές αναφορές, ατμοσφαιρικά και με ψυχαναλυτικό τρόπο ο Βενσάν αποδεικνύει ότι μας στοιχειώνουν η ιστορία, τα αναγνώσματα, τα παιδικά μας χρόνια, η καταγωγή. Εξάλλου, έτσι ακριβώς έχει συμβεί με τον ίδιο: Ο Ζιλ Βενσάν γεννήθηκε το 1958 στο Ισί-λε-Μουλινό. Η παράδοση της οικογένειάς του (ο παππούς του ήταν βουλευτής του Λαϊκού Μετώπου, εξέχουσα φυσιογνωμία της Αντίστασης) τον σημαδεύει από μικρή ηλικία. Ως έφηβος μαγεύεται από τα βιβλία, τις ιστορίες, τους φανταστικούς κόσμους. Έχει ήδη πάρει την απόφασή του: όταν θα μεγαλώσει, θα αφηγείται κι αυτός ιστορίες. Στα είκοσί του, παρατάει τις σπουδές του και φεύγει για το Νότο: τον μαγεύει η πόλη της Μασσαλίας και αφιερώνεται ολοκληρωτικά στην «περιπέτεια των λέξεων»… Έχει γράψει πολλά μυθιστορήματα, μεταξύ άλλων: «Ντζεμπέλ (Prix Euro Polar 2014), τα κινηματογραφικά δικαιώματα του έργου έχει αγοράσει η Ιζαμπέλ Αντζανί και το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, «Trois heures avant’ aube», «Beso de la muerte» δηλαδή «Το φιλί του θανάτου» που μόλις κυκλοφόρησε.
Ένα μυθιστόρημα έκπληξη, που επαληθεύτηκε από την επικαιρότητα, από την εποχή.
* Στίχοι του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στο βιβλίο.
http://fractalart.gr/gilles-vincent/
Ο θάνατος του Φεντερίκο Γκ. Λόρκα και το φιλί μιας γυναίκας
Στη Γρανάδα και στη Μασσαλία εκτυλίσσονται τα δύο αυτά εγκλήματα, του παρόντος και του παρελθόντος.
Γράφει η
ΟΛΓΑ ΣΕΛΛΑ 20.06.2015
Εχει γεύση από την προπολεμική Ισπανία, τη Γρανάδα, και από τη σύγχρονη Μασσαλία, που κάλλιστα μπορεί να θεωρηθεί μητέρα του σύγχρονου αστυνομικού μυθιστορήματος. Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτης, με τον τίτλο «Το φιλί του θανάτου», του Γάλλου Ζιλ Βενσάν (σε μετάφραση της εξαιρετικής Ρίτας Κολαΐτη).
Το βιβλίο κινείται σε δύο πόλεις: Στη Γρανάδα του 1936, όπου οι φρανκιστές δολοφονούν τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, και στη Μασσαλία το 2011. Εκεί, στην πόλη του γαλλικού Νότου το παρελθόν ζωντανεύει και σκοτώνει. Ξανά. Και στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης βρίσκουν το απανθρακωμένο πτώμα μιας γυναίκας, πεταμένο στις ράγες. Και παρότι φαίνεται περίεργο, ο θάνατος του Λόρκα και ο θάνατος αυτής της γυναίκας συνδέονται. Στις δύο αυτές δολοφονίες υπάρχουν κρατικά μυστικά, η εύθραυστη ισπανική δημοκρατία και το πάθος μιας γυναίκας για τον φλογερό Ισπανό ποιητή.
Κοιτάζω το βιογραφικό του συγγραφέα: ο παππούς του Ζιλ Βενσάν ήταν βουλευτής του Λαϊκού Μετώπου και εξέχουσα φυσιογνωμία της γαλλικής αντίστασης. Αυτό σημαδεύει από νωρίς τον Ζιλ Βενσάν. Από μικρός μαγεύεται από ιστορίες, από βιβλία, από φανταστικούς κόσμους. Και από νωρίς αποφασίζει ότι στη ζωή του αυτό θα κάνει: θα αφηγείται ιστορίες. Οταν έγινε 20 χρόνων άφησε τον γενέθλιο τόπο του, το Ισί-λε-Μουλινό, και εγκαθίσταται στη Μασσαλία. Γοητεύεται από την πόλη κι εκεί ζει από τότε και γράφει ιστορίες.
Σ’ αυτή την ιστορία του, η γυναίκα που συνεχίζει να μαγεύεται από τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα βρίσκει τα οστά του! «Γονάτισε στην άκρη της τρύπας, με το κρανίο ακουμπισμένο στα γόνατά της. Αναλογίστηκε τα μεγάλα σκούρα μάτια των φωτογραφιών που είχε στο διαμέρισμά της, προσπάθησε νοερά να τα βάλει μες στις κογχικές κοιλότητες. Κρατούσε στα χέρια της την ανθοδόχη μιας απ’ τις ωραιότερες ψυχές του κόσμου.
Ανάμεσα σε τούτα τα φθαρμένα από τη διάβρωση του εδάφους οστά συναρμόζονταν οι σκέψεις, οι λέξεις, οι φράσεις κι όλες οι εικόνες που τόσο την είχαν συγκλονίσει».1
http://www.kathimerini.gr/820035/article/politismos/vivlio/o-8anatos-toy-fenteriko-gk-lorka-kai-to-fili-mias-gynaikas
