Η ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΣΚΙΑΣ
Υπάρχουν δύο κατηγορίες «ντροπής», σεμνοτυφίας : αυτή της «άγνοιας ή της αμάθειας» και η «ενημερωμένη». Η πρώτη «αναβάλλει συνέχεια για αργότερα», το να μάθει γιατί είναι απαγορευμένη. Δεν θέλει να γνωρίσει, αν και ξέρει ό,τι υπάρχει. Είναι παιδιάστικη, αυτοπροβληματίζεται, κοκκινίζει, τρέχει μακριά για να κρυφθεί, αποφεύγει συστηματικά να συγκρουστεί.
«Φτάνει», λέει από μέσα της, «πάει πολύ, ή μάλλον καλλίτερα είναι ακόμα πολύ νωρίς, δεν ήρθε η ώρα για τέτοια». Τα «δεν πρέπει», τα «δεν αρμόζει» και τα «δεν κάνει», παρελαύνουν θριαμβευτικά μπροστά στα μάτια της, δικαιολογώντας έτσι με όλα τα υπάρχοντα μέσα στην διάθεση της την ακράδαντη πίστη της, … που χτίστηκε σε σταθερές βάσεις επάνω στη κινούμενη άμμο, …!!
Καλή τύχη λοιπόν μέσα στη μηχανή του χρόνου, μες στον χρόνο,… αλάνθαστη πυξίδα που οδηγεί όλους τους ναυαγισμένους της αμάθειας χωρίς σωσίβια, .. στη σοφία της όχθης.
Η δεύτερη ξέρει, .. γνωρίζει καλά, .. και γι’αυτό αυτοπροστατεύεται. Ξέρει ό,τι δεν θα απολαύσει, αν δεν υπάρχει βαθειά ντροπή απ” έξω της. Χωρίς την ντροπή απλώς δεν …. υπάρχει, αυτοαναιρείται, σβήνει.
Αυτή η συγκεκριμμένη «ντροπή» έχει δύο εχθρούς : το σεμνότυφο πουριτανισμό και την πορνογραφική βία (πουριτανική επίσης που λειτουργεί με άλλους κώδικες), που εμποδίζουν να βγεί προς τα έξω η θεσπέσια εσωτερική μουσική απόλαυση.
Όσοι αναζητούν την εσωτερική απόλαυση, την ηδονή είναι ντροπαλοί αν και συχνά σκέφτονται στα κρυφά, .. ή ασχολούνται με ό,τι έχουν απαρνηθεί δημοσίως. Η αναισχυντία, η αισχρότητα, η βρωμολογία είναι μέσα στα «μυαλά», στη σκέψη μόνο αυτών που επικρίνουν τους άλλους όχι σ΄ αυτούς που αναζητούν την απόλαυση. Είναι θέμα εσωτερικής αναπαράστασης του ερωτισμού.
Η φαντασία του εισαγγελέα Pinard στον δέκατο ένατο αιώνα, είχε ελάχιστη σχέση με την πραγματικότητα της «Μαντάμ Μποβαρύ» ή «Τα άνθη του κακού». Φλωμπέρ, Μπωντλαίρ, Προυστ, Ναμπόκοφ υπήρξαν μεγάλοι ντροπαλοί. Ο Ρεμπώ ήταν πολύ πιο σεμνοτυφής από ό, τι ο Verlaine ή o André Gide. Στον Ζαν Πωλ Σαρτρ έλειπε η σεμνότητα του Genet, κλπ.
Η ντροπή είναι μια πισίνα μέσα στην σκιά, μιά «τεχνογνωσία» που δημιουργεί μες στο σκοτάδι. Οι υποστηρικτές της αυθεντικότητας, της αλήθειας με κάθε κόστος, της διαφάνειας, του λευκού και του μαύρου δεν έχουν ιδέα τι χάνουν να μη την γνωρίσουν, ή μάλλον την αισθάνονται, την αναζητούν, την θέλουν, αλλά πολλές φορές από φόβο την αποφεύγουν ή και την μισούν επειδή έρχεται σαν σκιά στην πραγματικότητα τους. Κι όμως, ένα βηματάκι χρειάζεται, … για να κολυμπήσουν στην πισίνα των ανθρώπινων αισθήσεων.
Τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο, για αυτές τις στιγμές, παρά μόνο να χαθεί η ντροπή μέσα στην ντροπή, … Να χαθούν οι όμορφες στιγμές μέσα στην ψυχρή λογική. Τίποτα δεν είναι πιο αντι-ολοκληρωτικό από ότι η σεμνότητα, η ντροπαλότητα που σε κυριεύει και δεν σ΄αφήνει να δεις αλλιώς τα πράγματα.
Τελικά καταφέρνει να πάρει το βραβείο και να φαίνεται ως επαναστατική, όσο και αριστοκρατική, μόνο για ολίγους, … άθλημα για γνώστες και ασκητές του πνεύματος, καλλιεργητές του ωραίου …
——————-
Στο βάθος όμως πριν εμβαθύνουμε της έννοιες της ντροπής ή της ενοχής δεν θα ήταν καλλίτερα να δούμε τι σημαίνει σκιά για να κατανοήσουμε καλλίτερα ορισμένα πράγματα ;
Ο εννοιολογικός ορισμός της σκιάς
Μεταφορικά η έννοια της σκιάς και του φωτός υποδηλώνει το ζευγάρι των αντιθέσεων, δυο δυνάμεων, δυο θέσεων, δυο αντιθέτων, .. Δεν είναι μια σχέση που συμπληρώνει αρμονικά τον συνδυασμό των αντιθέτων, .. δεν ανήκει στη λογική της έλλειψης μιας τάξης πραγμάτων, .. δεν υπάρχει από αναγκαιότητα να συμπληρώσει κάτι, .. παρά είναι ανεξάρτητη έννοια και τόπος, πράγμα και κατάσταση, .. χωρίς ερωτηματικά, .. μια αντίθετη ροπή και ροή πραγμάτων, ..
«Η διαμόρφωση της έννοιας της σκιάς δεν ορίζεται από την λογική συνέπεια του ό,τι υπάρχει φως, άρα ίσως υπάρξει και η σκιά των φωτισμένων πραγμάτων αλλά ορίζεται από το αναπόφευκτο απέναντι σε ό,τι έχει επιτευχθεί και έφτιαξε ο άνθρωπος διερωτώμενος, αμφισβητώντας και προχωρώντας και ρωτάει με την παρουσία της με ποια τιμή και ποιο ύψος κόστους πνευματικό και ψυχικό πληρώθηκαν όλα αυτά για να τα φτιαχτούν, .. «
Η οργάνωση της σκιάς
Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο αυτό που δηλώνει ό,τι είναι και σε κάθε ιδεολογία υπάρχουν μέσα της και τα αντίθετα ρεύματα με αντίθετες συνέπειες από αυτή που φαίνεται σαν «βιτρίνα». Κάθε πολιτισμένος άνθρωπος έχει και την ωμή του «ζωική» συμπεριφορά, κάθε θεός αντιστοιχεί και σ΄ένα ζώο κλπ.
Η σκιά είναι οργανωμένη σε τρεις βάσεις :
– μια διαδοχή απορριπτέων θέσεων,
– στο αντίθετο της ανάπτυξης,
– στην αναγνώριση και ταυτοποίηση της σκέψης του άμεσου περιβάλλοντος.
Η συνειδητή ανάπτυξη της έννοιας της σκιάς χαρακτηρίζεται από μια διαδοχή απορρίψεων : ταμπού, απαγορεύσεις, αρνήσεις για τα κοινωνικά σύνολα που έχουν προέλευση εκτός του στενού κύκλου του περιβάλλοντος, καταπιέσεις, άμυνες προστατευτικές με γνώμονα την προστασία μόνο προσωπικών συμφερόντων, υποκειμενικές θέσεις χωρίς κοινωνικό υπόβαθρο που έχουν άμεση επιρροή για να δημιουργηθούν εσφαλμένες καταστάσεις, θέσεις , αντιλήψεις, ..
Αυτές οι καταπιέσεις ποτέ δεν διαγράφονται, .. είναι πάντα εκεί, .. και στην χειρότερη των περιπτώσεων τρυπώνουν μέσα στο σώμα και φωλιάζουν εκεί ή απλώνονται σαν αλήθειες κοινώς παραδεκτές μέσα σ΄ ένα περιβάλλον κοινωνικό, θρησκευτικό, εθνικό, .. που δεν επιτρέπει καμία εισβολή από καμία επιρροή προερχόμενη από εξωγενείς παράγοντες, .. που δεν ανήκουν στο συμβατό και στο κοινώς αποδεκτό, ..
Η συνειδητή ανάπτυξη της έννοιας της σκιάς δεν αναπτύσσεται μόνο σε αντίθεση με τα πρωτόγονα ενστικτώδη πρότυπα, αλλά και σε αντίθεση με την καλώς οργανωμένη οργάνωση αρχών και αξιών ως ανάδοχος νέων μορφών (αρχετύπων). Έτσι, η σκιά σχηματίζεται ως αποτέλεσμα της διπλής απόρριψης σε σχέση με τις λεπτομέρειες που σχετίζονται με τις αξίες του μοντέλου άνθρωπος – ζώο (λογικό ον).
Ο ιουδαιοχριστιανισμός έχει αναπτύξει ένα μέρος από αυτή την οργάνωση θέτοντας στο φως μια εξαιρετική θέα του ανθρώπου, του ιδεώδους ανθρώπινου δυναμικού, όπου οποιαδήποτε ανάπτυξη της συνειδητής απόφασης προοδευτικά να μας απομακρύνει από τις ενστικτώδεις πηγές του γίγνεσθαι.
Η φυσική και αναγκαία αντίδραση σ΄ αυτή την παθογόνο κατάσταση της απομάκρυνσης της φύσης έχει μέσα της μια σκιά που ενισχύει ένα άλλο είδος καταπίεσης. Η απελευθέρωση των ιουδαιοχριστιανικών ταμπού οδηγεί ώστε να ευνοούνται οι άμεσες φόρμες της ικανοποίησης και να απωθείται ό, τι φαινόταν εξαρτώμενο παιδιάστικο και παθητικό, .. Η σκιά σχηματίζεται από την πλευρά της αδυναμίας και έχει τα χαρακτηριστικά του «καθυστερημένου παιδιού» που ο καθένας φέρει μέσα του και που δεν θέλει μα και δεν πρόκειται να δείξει ποτέ, ..
Τα συστατικά που έχουν εξαιρεθεί από την συνειδητή ανάπτυξη δρουν έμμεσα, .. μέσα από εκρήξεις, …
Το μαύρο σκοτάδι είναι ένας άλλος δρόμος για την γέννηση της σκιάς, .. Ο άνθρωπος διαβεβαιώνει με τις αισθήσεις του, τα μάτια του, ό,τι δεν αναγνωρίζει ένα μέρος από αυτό που βιώνει, .. είναι η απόκλιση της συνείδησης του μέσα από την αντίδραση του να μην δεχθεί ορισμένα πράγματα, .. αγνοώντας τα, ..
Η εικόνα που έχει για τον εαυτό του βγαίνει μέσα από ορισμένα στοιχεία τα οποία διέπουν από την μια πλευρά την συμπεριφορά του αλλά από την άλλη δεν έχουν καμιά απολύτως θέση στην συνείδηση του, ..
Άρνηση εκούσια να υπάρξουν, ..
Η σκιά όμως δεν είναι το άθροισμα των μερικών απορρίψεων που ανήκουν στον άνθρωπο και ο οποίος δεν μπορεί να απορρίψει, .. να ξεφορτωθεί, ..
Το ερώτημα στο ζήτημα της σκιάς είναι «Τι έκανες σ΄ αυτόν ή σ΄ αυτήν που θα μπορούσες να ήσουν; «
Αν ο άνθρωπος δεν παραμένει στο μονομερές του συστήματός του, κι αν ο ίδιος προσπαθεί και ψάχνει να δώσει ένα χώρο, μια θέση στη σκιά του, παρασύρεται σε μια πλήρη ανατροπή περισσότερο ή λιγότερο πλήρη, του λόγου της ύπαρξης του μετατρέποντας την σκιά του ή τις σκιές του σε φως.
Στον δρόμο όμως για την κατάκτηση αυτών των πεδίων μάχης κινδυνεύει ο ίδιος χωρίς να διαθέτει τα κατάλληλα εργαλεία και χωρίς να κάνει τις κατάλληλες ενέργειες, να χάσει την αξία του και τις αξίες μέσα στις οποίες έφτιαξε τον κόσμο του.
Σ΄ αυτό το σημείο της αναζήτησης, η οργάνωση της σκιάς αναφέρεται σε μηχανισμούς απόρριψης που δημιουργούν την δυναμική αποσύνθεσης και σύνθεσης αναδιοργανώνοντας το όλο σύστημα, ..
Αγώνας μεγάλος και ουκ ολίγον εύκολος, ..
Έτσι οι περισσότεροι δέχονται τη σκιά σαν ένα φυσιολογικό μηχανισμό της μη ανάπτυξης αποφεύγοντας την, .. !!!!!
Έτσι χτίζονται «εκκλησίες» δογματικές που τα πάντα βρίσκονται και αναλύονται μέσα στο νόμο της δυαδικότητα τους, .. το ένα και το αντίθετο του, .. το συνειδητό και το ασυνείδητο, .. το καλό και το κακό, ..
Έτσι γεννιέται ο κανόνας της γενικής δυαδικότητας ο οποίος δεν είναι στατικός αλλά δυναμικός και απορρίπτει το κάθε τι που δεν είναι σύμφωνο με την πληρότητα του, ..
Έτσι αντί να φτιάξουμε ένα κόσμο με αγάπη, φτιάχνουμε ένα κόσμο εγωιστικό και κυνικό διότι οι σκιές δεν επιτρέπουν την ένωση του, ..
Η σκιά είναι πρώτη ύλη, .. είναι η ταυτότητα του Είναι μας, .. » Είμαι μια ύπαρξη, .. με πολλά, .. μέσα σ΄ ένα σώμα, .. «
Όλοι μοιάζουν να είναι σαν και μένα , .. αλλά κανείς δεν είναι ή δεν θέλει ή δεν μπορεί να είναι σαν και μένα, .. άλλοι φέρονται σαν γέροι, .. άλλοι σαν παιδιά, ..
Αν όλοι αυτοί δεν καταφέρουν να ζήσουν αρμονικά μέσα σε μια ενιαία ιστορία, ο εαυτός μου δεν μπορεί να ορισθεί, ..
Το εγώ μου υφίσταται μέσα από την προσωπική μου αντίληψη και κρίση, .. είναι η απόφαση της τάξης των συναισθημάτων μου. Αυτό όμως επιτυγχάνεται όταν λάβω υπ΄ όψη μου και τα μέρη που απέρριψα και ανάτρεψα από την εμπειρία των φυσικών νόμων της αναστρεψιμότητας και του σχετικού χαρακτήρα της προσωπικότητας, ..
Χωρίς την γνώση της σκιάς δεν μπορώ να επιτύχω, .. να ζωγραφίσω το εγώ μου, ..
© Yannis Koukakis
——————-
http://yannis.koukakis.eu/2015/05/08/%CE%B7-%CE%B3%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%83-%CF%83%CE%BA%CE%B9%CE%B1%CF%83/
