Αγγελίνα Ρωμανού

Οι νεκραναστάσεις λαμβάνουν χώρα εδώ και αιώνες. Από τη μυθολογία μέχρι την ανάσταση του προφήτη, από έναν μικρό ύπνο μέχρι την επαναφορά της εγκεφαλικής λειτουργίας. Δεν θα σταθώ όμως σ’ αυτό. Είθισται να γιορτάζουμε, να τσουγκρίζουμε, να κοκκινίζουμε, να στολιζόμαστε, να σουβλίζουμε, να πετροβολάμε, να πίνουμε, να κάνουμε πως αγαπάμε.

Ανεστήθη για ακόμη μία φορά, αλλιώς ο κόσμος θα είχε μία ακόμη έλλειψη. Το εθιμοτυπικό, βλέπεις, είναι βαριά κατάρα. Ή ευχή. Πάρ'το όπως θες. Τα κάρβουνα θα παίξουν και πάλι το ρόλο τους. Θα γίνουν μαύρα. Και καμένα .

Φυσικά και θα πω το «Χριστός Ανέστης», ναι, έτσι όπως το ’λεγε η γιαγιά μου. Με όλα τα «ς» στο τέλος. Όπως «Sιωπάτε και μιλήστε για τους ψόγους». Γιατί μπορεί, μεν, να είναι μέρες λατρείας (έλα μου τώρα!) μα δεν αντέχω να μη φωνάξω πως εξακολουθώ να περιμένω τα πυροτεχνήματα μετά τις καμπάνες που, επιτέλους, όταν αποφασίσουν να χτυπήσουν με τον πρώτο τον ψαλμό, θα υψωθούν στον ουρανό για να τρομάξουν τα πουλιά. Και θα εξακολουθώ να θυμώνω με αυτούς που μου τα στερούν.

Ναι, το ξέρω. Θα μπορούσα να ψάλλω την περιφορά και μόνη. Ή να έχω αγοράσει τις δικές μου τις φωτιές. Όμως! Απαιτώ τις επιβαλλόμενες συνήθειές μου από αυτούς που έτσι με μεγάλωσαν. Κι αν οι περικοπές στις εκκλησιές, στις μπάντες των δήμων και στα λευκά περιστέρια που πετούν έχουν καταντήσει τόσο άκομψες, εγώ θα λέω τα χρόνια πολλά μόνο σε όσους τα αξίζουν.

Γιατί έτσι γουστάρω!

.
.
Αγγελίνα Ρωμανού

Αγγελίνα Ρωμανού

20 Απριλίου 2014 

Μάριος Γκόλιας : Μη στέκεσαι στον τάφο μου και θρηνείς.

[Μη στέκεσαι στον τάφο μου και θρηνείς.

Δεν είμαι εκεί. Εκεί δε θα με βρεις.

Είμαι το πλήθος των ανέμων που φυσούν.

Είμαι οι διαμαντένιες λάμψεις στο χιόνι που φεγγοβολούν.

Είμαι η ηλιαχτίδα που χρυσίζει στο μεστωμένο καρπό.

Είμαι η απαλή βροχή φθινόπωρο καιρό.

Όταν ξυπνάς στην πρωινή σιγή.

Είμαι η αιφνίδια, ανυψωτική ορμή

πουλιών ανέμελων που πετούν σε κυκλική τροχιά.

Είμαι στη νύχτα η χρυσή αστροφεγγιά.

Μη στέκεσαι στον τάφο μου και θρηνείς.

Δεν πέθανα. Εκεί δε θα με βρεις] (τάδε έφη) 

Καληνύχτα... με όμορφες εικόνες για όνειρα φωτεινά

Marios Golias
20 Απριλίου 

Άρης Αλεξάνδρου Φρόντισε «Ευθύτης οδών»

Φρόντισε

Φρόντισε οι στίχοι σου να σπονδυλωθούν

με τις αρθρώσεις των σκληρών των συγκεκριμένων λέξεων.

Πάσχισε νάναι προεκτάσεις της πραγματικότητας

όπως κάθε δάχτυλο είναι μια προέκταση στο δεξί σου χέρι.

Έτσι μονάχα θα μπορέσουν σαν την παλάμη του γιατρού

να συνεφέρουν με χαστούκια

όσους λιποθύμησαν

μπροστά στο άδειο πρόσωπο τους.

Άρης Αλεξάνδρου

Ποίημα της συλλογής «Ευθύτης οδών» (1959) που μετά δημοσιεύτηκε και στη συγκεντρωτική έκδοση Ποιήματα 1941-1974. Έγινε αντιπαραβολή με τη συγκεντρωτική έκδοση.

Πηγές :

http://www.sarantakos.com/liter/aleksandrou/frontise.html

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C130/601/3949,17601/

Νiemands Rose αγάπη είναι...

αγάπη είναι...

Τσάρλς Μπουκόφσκι: "Μπορείς να αγαπήσεις κάποιον μόνον αν δεν τον ξέρεις καλά".
Νιμαντσγόζε:"Έτσι είναι, πατερούλη. Μάλιστα, εγώ που είμαι 3 μέτρα παρατηρητικός άνθρωπος κι έχω 210 κιλά κρίση, γίγαντας δηλαδή στο να μαθαίνω τσακ πάτ τους ανθρώπους, μπορώ στο τσακ-πατ να ξε-αγαπήσω κάποιον. Όμως ξέρεις τι παθαίνω τελευταία; Κεραυνοβόλα φιλία. Μου συνέβη μια-δυο φορές. Είναι καλή φάση. Τον βλέπεις και από την πρώτη ματιά καταλαβαίνεις πως αυτός ο άνθρωπος μπορεί να γίνει φίλος σου. Κι είναι ακόμα καλύτερη φάση από τον έρωτα. Γιατί δε περνάει εύκολα. Αλλά αγάπη; Τι είναι αγάπη, πατερούλη; Να αφήνεις τον άλλο να σε φωτογραφίζει τόπλες ενώ δεν έχεις βυζιά; Η αγάπη είναι μια φθηνή καρικατούρα που νομίζει πως είναι έργο τέχνης ανεκτίμητης αξίας."
Τσαρλς: "'Αλλο Τσαρλς κι άλλο τσαρλατάνος."

Πηγή :
http://niemandsrose-niemandsrose.blogspot.gr/2010/07/blog-post_17.html

Για το βιβλίο τα φώτα στο βάθος  και για τη συγγραφέα του Niemands Rose διαβάστε σε προηγούμενη δημοσίευση μου εδώ http://tehneskaigrammata.blogspot.gr/2013/11/niemands-rose.html


Ακολουθεί αναδημοσίευση από το ΕΘΝΟΣ http://www.ethnos.gr/article.
Γράφει η δημοσιογράφος συγγραφέας Ελένη Γκίκα :

Tίτλος : Το πιο σκοτεινό σημείο των καιρών μας είναι η άνοδος του ναζισμού

Εκανε blog για να λέει τη γνώμη της. Δεν χωρούσε εκεί όπου ήταν, στο φόρουμ. Μέσα από το blog της έγινε διάσημη, η γνωστή μας σε όλους Niemands Rose. Σε πέντε χρόνια κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο της «Τα φώτα στο βάθος», από τις εκδόσεις «Απόπειρα». Η υπογραφή, όπως αντιλαμβάνεστε, Niemands Rose.

Αποφεύγω συστηματικά να μιλήσω για τις αυτοκτονίες των τελευταίων χρόνων. Δεν μιλάμε για αυτόχειρες αλλά για θύματα πολέμου


Για τη ζωή της γνωρίζουμε ότι έχει γεννηθεί στην Κρήτη, έχει σπουδάσει κοινωνικές επιστήμες στην Αθήνα και στο Λονδίνο. Εχει συνεργαστεί με διάφορες εφημερίδες και περιοδικές εκδόσεις (την «Ελευθεροτυπία», την «Αυγή» και τα «Ενθέματα», το «Μπαχάρ» κ.ά.), ενώ κείμενά της περιλαμβάνονται στο συλλογικό έργο «Ανθολόγιον Ιστολόγιον» (ψηφιακή έκδοση, 2012). Καθώς και το ότι διατηρεί από το 2007 το μπλογκ «Του κανενός το ρόδο», δηλαδή «Niemands Rose». Μας μιλά για τη ζωή της, την Ελλάδα του σήμερα, το φαινόμενο της Χρυσής Αυγής, την Αθήνα που ξαναβρήκε γυρίζοντας, τη ζωή των νέων, το ζοφερό αύριο και το μεθαύριο, πια. Οι απόψεις της είναι γνωστές στο Διαδίκτυο, συντονίζει εκδηλώσεις για τον δημόσιο λόγο. Κι είναι νέο κορίτσι. Είναι η γνωστή μας πια Niemands Rose.

Να σας λέω... όπως υπογράφετε; Niemands Rose;

Το Νίμαντζ Ρόουζ, ή Νιμαντσγόζε πιο σωστά, προέρχεται από έναν στίχο του Γερμανοεβραίου ποιητή Παούλ Τσελάν, που βίωσε σε νεαρή ηλικία τη θηριωδία των στρατοπέδων συγκέντρωσης στον B' Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ και οι δύο γονείς του εκτελέστηκαν από τους ναζί. Αν και συχνά μετανιώνω που οικειοποιήθηκα τη φράση ενός από τους σπουδαιότερους μεταπολεμικούς ποιητές παγκόσμια, ή έρχομαι σε κάποια αμηχανία που φέρω ένα τόσο ανοίκειο φιλολογικό ψευδώνυμο, ωστόσο πια, περισσότερο από ποτέ, πείθομαι ότι πρέπει να το διατηρήσω ως υπόμνηση και ως φόρο τιμής στον ποιητή. Επομένως, για να απαντήσω στην ερώτησή σας, ναι, έτσι θα ήθελα να με αποκαλείτε.

Και να μας πείτε πώς γεννήθηκε το 2007 το μπλογκ «Niemands Rose», «Του κανενός το ρόδο»;

Το μπλογκ προέκυψε μέσα από μία σειρά συμπτώσεων, όπως το ότι εκδιώχθηκα από ένα φόρουμ γιατί ενοχλούσαν την ομήγυρη οι απόψεις μου. Μου είχαν πει «αν θες να λες αυτά τα πράγματα, να πας να ανοίξεις μπλογκ!» Αναρωτήθηκα τι να είναι αυτό κι όταν κατάλαβα πως δεν κινδυνεύεις να λογοκριθείς από τον κάθε μικρόνοα διαχειριστή ή να πέσεις θύμα διαδικτυακού λιντσαρίσματος γιατί διαταράσσεις τις εγκατεστημένες δυναμικές της ομάδας σε κάποιο φόρουμ, ένιωσα πως μου ταιριάζει καλύτερα. Εκτός από αυτό, το φαινομενικά ατυχές αλλά επί της ουσίας ευτυχές περιστατικό, η απόφασή μου είχε να κάνει με το ότι βρισκόμουν σε μια περίοδο αναγκαστικού κατ' οίκον περιορισμού, γιατί έπρεπε να τελειώσω το διδακτορικό μου.

Από το μπλογκ μέχρι το πρώτο βιβλίο σας «Τα φώτα στο βάθος» στις εκδόσεις «Απόπειρα», τι μεσολάβησε;

Μεσολάβησαν σχεδόν πέντε χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στα σόσιαλ μίντια, παρά το ότι επρόκειτο για πέντε ζόρικα χρόνια, με ολοκλήρωση του κύκλου σπουδών μου, επαναπατρισμό και προσαρμογή στα εντελώς νέα δεδομένα, μετάβαση από το ακαδημαϊκό σε εργασιακό περιβάλλον με ό,τι αυτό συνεπάγεται, τη γέννηση των δύο παιδιών μου, πέντε μετακομίσεις εντός και εκτός Ελλάδας. Μεσολάβησε, δηλαδή, μία περίοδος που δεν έχω προφτάσει να πάρω ανάσα κι, όμως, η ανάγκη μου να αρθρώνω λόγο, να εκφράζομαι, ξεπερνούσε τελικά τις όποιες αντικειμενικές δυσκολίες.

Και γιατί επιλέξατε να το υπογράψετε και πάλι ως Niemands Rose;

Ενιωθα πλέον πιο οικεία στον δημόσιο λόγο μου με το ψευδώνυμο. Ομως με την ευκαιρία, επειδή μου το ρωτούν αυτό συχνά, αξίζει ίσως να υπενθυμίσω πως δεν έκανα δα και κάτι το καινοφανές. Συνηθίζεται στα γράμματα και στις τέχνες η χρήση καλλιτεχνικού ψευδωνύμου.

Τι ακριβώς είναι «Τα φώτα στο βάθος»; Είναι η εποχή μας «Τα φώτα στο βάθος»;

«Τα φώτα στο βάθος» είναι μία φράση από το ομώνυμο διήγημα στη συλλογή. Είναι τα φώτα της Λιβύης, που λέγεται πως κάποιες νύχτες είναι ορατά από τα νότια παράλια της Κρήτης, είναι κι η ματιά που στρέφεται εκτός συνόρων. Είναι, όμως, κι ο αμυδρός φωτισμός που διακρίνεται στο βάθος ενός σκοτεινού ορίζοντα και που πρέπει να δούμε. Είμαστε υποχρεωμένοι. Εντέλει είναι ένα μήνυμα πίστης στη ζωή, στο φως.

Πολιτική και ποιητική, κοινωνική και ονειρική, σκληρή και ταυτοχρόνως τόσο πολύ τρυφερή, με καθημερινή έννοια για τα ανθρώπινα είστε εδώ και τα βλέπετε κι έχετε κι άποψη, κι είστε τόσο πολύ νέα, να τα πάρουμε από την αρχή: Χρυσή Αυγή, ένα φαινόμενο πού ποιος το εξέθρεψε;

Εχω την εντύπωση πως έχει βαθιές ιστορικές ρίζες το φαινόμενο και πως δεν εξέλειψε ποτέ από αυτόν τον τόπο. Οταν οι συνθήκες της βαθιάς οικονομικής ύφεσης και της πολιτικής κρίσης το επέτρεψαν, απέκτησε κι ένα brand name γύρω από το οποίο συσπειρώθηκε η ημεδαπή Καμόρα και στέγασε τη μισαλλοδοξία, τον σωβινισμό, τον ρατσισμό, την ξενοφοβία, τον λαϊκισμό, τη διεστραμμένη προγονολατρεία κ.λπ. που επωάζονταν σε εστίες με άλλα ονόματα, αδιάλειπτα.

Αυτοκτονίες, ανεργία κι απόγνωση, «Τα φώτα στο βάθος» κι η Niemands Rose τι λένε;

Αποφεύγω συστηματικά να μιλήσω για τις αυτοκτονίες των τελευταίων χρόνων. Δεν μιλάμε για αυτόχειρες αλλά για θύματα πολέμου. Με ταράζει πολύ το θέμα. Θέλω να ομολογήσω δημόσια, για πρώτη φορά, πως παλεύω με τον αυτοκτονικό ιδεασμό από παιδί.

Τα πιο φωτεινά και τα πιο σκοτεινά σημεία της εποχής;

Αναμφίβολα, κατά τη γνώμη μου, το πιο σκοτεινό σημείο είναι η άνοδος του ναζισμού. Τα φωτεινά σημεία είναι κατακερματισμένα, είναι πιο άδηλα, χρειάζεται να τα αναζητήσει κανείς. Τα βρίσκεις στην αλληλεγγύη που επεκτείνεται, στις συλλογικότητες που δημιουργούνται, στα έντυπα του δρόμου, στα συνθήματα στους τοίχους, στην άδολη τέχνη, στις τυχαίες συναντήσεις, στην κουβέντα με έναν ωραίο άνθρωπο, στη φύση.

Πώς ήταν η Αθήνα της επιστροφής; Πώς την αφήσατε και πώς τη βρήκατε...

Την Αθήνα των φοιτητικών μου χρόνων στην Κυψέλη τη βίωσα ως ανθρωπογεωγραφία, την έζησα μέσα από τα πρόσωπα και τα κορμιά, τις φιλίες και τους έρωτες. Δεν τη γνωρίζω παρά σαν απαραίτητο αλλά μακρινό σκηνικό για την πρώτη μου έξοδο από την οικογενειακή φωλιά. Ομως η Αθήνα, ακόμη κι ως μπαγκράουντ, εγγράφεται βαθιά μέσα σου. Δεν είναι τόσο τυχαίο που ξαναγύρισα κοντά της. Με εξοντώνει και με συγκλονίζει εξίσου, όπως ένας μεγάλος έρωτας. Θα την εγκαταλείψω, όμως, σε περίπτωση που εκλεγεί δήμαρχος ναζί.

«Τα φώτα στο βάθος» και η Niemands Rose είναι ήδη γνωστά, διαδικτυακά, σχεδόν μυθικά πρόσωπα. Πώς εξηγείτε αυτήν την τόσο ζεστή επαφή με τον κόσμο;

Εχω πράγματι μεγάλη αποδοχή, αλλά έχω και ορκισμένους εχθρούς, πρέπει να σας επισημάνω. Νομίζω η αποδοχή εξηγείται από το ότι γράφω πηγαία, όταν πρόκειται για λογοτεχνικά κείμενα, και ανεξάρτητα, χωρίς να ανήκω κάπου, χωρίς σκοπιμότητες, εκφράζοντας μόνο τον εαυτό μου, όταν πρόκειται για άρθρα.

Γράφετε τώρα;

Εχω πολλές ιδέες, ευτυχώς, και έχω ξεκινήσει πολλά, δυστυχώς. Πρέπει να αφοσιωθώ σε ένα γραπτό.

Κι είστε αισιόδοξη γι' αυτό που θα 'ρθει; Εκείνο το «αύριο» μπορείτε να φανταστείτε πώς θα 'ναι;

Δεν είμαι αισιόδοξη, δεν είναι στη φύση μου. Εχω πίστη στη ζωή όμως, παρά το κατά τον δαίμονα εαυτού που με καταδιώκει. Το αύριο διαφαίνεται ζοφερό στα μάτια μου. Παλεύουμε ήδη για το μεθαύριο.

Πότε γράψατε για πρώτη φορά; Και ήταν;

Θυμάμαι πως είχα γράψει το πρώτο μου ποίημα όταν ήμουν μικρό παιδί κι είχα ακούσει στην τηλεόραση πως έχασε τη ζωή του μέσα στο γήπεδο ένας νέος άνθρωπος. Περίπου δύο δεκαετίες αργότερα που με παρότρυνε ένας φίλος να αναζητήσουμε το γεγονός, ανακάλυψα πως επρόκειτο για τον 29χρονο Χαράλαμπο Μπλιώνα, στο Αλκαζάρ της Λάρισας.

Το όνομά σας αλήθεια ποιο είναι; Πώς σας λένε;

Θα μου επιτρέψετε να σας απαντήσω με μία φράση από το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Σαίξπηρ: «What's in a name? That which we call a rose. By any other name would smell as sweet».

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ

«Κανών εις την Κυριακήν του Πάσχα»

Θέματα βυζαντινής υμνογραφίας
Καταχωρήθηκε από http://www.archive.gr/print.php?type=N&item_id=201 Φεβρουάριος 26 2010 13:29:09

Η βυζαντινή υμνογραφία ενσωματωμένη στο τελετουργικό της εκκλησίας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ‘δημώδης ποιητική θρησκευτική έκφραση’. Στην πρώτη περίοδό της (1ος – 3ος αι.) αισιόδοξη, λυρική, δοξαστική, με έντονη την επίδραση του ιουδαϊκού κόσμου, μέσα στον οποίο εξελίχθηκε και εκφράζοντας το πνεύμα της Καινής Διαθήκης που την αντιπροσώπευε, ύμνησε την πίστη στον Θεό και την ελπίδα για αιώνια ζωή και αποτέλεσε μέσο για τη διάδοση των νέων θρησκευτικών ιδεών. Στη δεύτερη περίοδο (4ος – 7ος αι.), αυτή των κοντακίων, καθιερώνονται οι ύμνοι με ελευθερία έκφρασης των ανθρώπινων συναισθημάτων προς τον Θεό.

Mαδούρα Γιώτα, Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο



Κύριο Θέμα

Η βυζαντινή υμνογραφία ενσωματωμένη στο τελετουργικό της εκκλησίας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ‘δημώδης ποιητική θρησκευτική έκφραση’. Στην πρώτη περίοδό της (1ος – 3ος αι.) αισιόδοξη, λυρική, δοξαστική, με έντονη την επίδραση του ιουδαϊκού κόσμου, μέσα στον οποίο εξελίχθηκε και εκφράζοντας το πνεύμα της Καινής Διαθήκης που την αντιπροσώπευε, ύμνησε την πίστη στον Θεό και την ελπίδα για αιώνια ζωή και αποτέλεσε μέσο για τη διάδοση των νέων θρησκευτικών ιδεών. Στη δεύτερη περίοδο (4ος – 7ος αι.), αυτή των κοντακίων, καθιερώνονται οι ύμνοι με ελευθερία έκφρασης των ανθρώπινων συναισθημάτων προς τον Θεό.

Στην περίοδο των κανόνων εμφανίζεται ο ορθόδοξος δογματισμός. Από τον 11ο αιώνα η μίμηση των προτύπων και ο περιορισμός της λειτουργικής χρησιμότητάς της την οδηγούν σε περίοδο παρακμής[1]. Την ποιητική τριών ύμνων θα εξετάσουμε στη συνέχεια που ανήκουν στην περίοδο της ακμής των κανόνων, όπου δεσπόζουν οι μορφές μεγάλων ποιητών, τις επιρροές που δέχτηκαν από τα Ευαγγέλια, την Παλαιά Διαθήκη ακόμη και από αρχαία συγγράμματα και πως τις αξιοποιούν ανταποκρινόμενοι στα ζητούμενα της εποχής τους διατηρώντας, παράλληλα την ποιητική αυτονομία τους.
«Κανών εις την Κυριακήν του Πάσχα»


Ποιητικότατος ο αναστάσιμος Κανών εις την Κυριακήν του Πάσχα του Ιωάννη Δαμασκηνού[2]. «Ύμνος στο Θεό για τη νίκη της ζωής κατά του θανάτου»[3]. Ο Δεσποτικός[4] αυτός κανόνας[5] γραμμένος στην κοινή λόγια γλώσσα της εκκλησίας, απλά και απροσποίητα, μας μεταφέρει τη χαρά της Ανάστασης αλλά και ύψιστες αρχές της χριστιανικής διδασκαλίας, φανερώνοντας τη θεολογική κατάρτιση του δημιουργού του που τηρεί όλες οι βασικές αρχές της ποιητικής τυπολογίας των κανόνων χωρίς να περιορίζεται από αυτές. Οι οχτώ στροφικές (στην αρχή εννέα) συνθέσεις του ακολουθούν το πρότυπο των εννέα βιβλικών ωδών[6]. Στους ειρμούς[7] αναφέρονται τα εξυμνούμενα γεγονότα της Γραφής, ενώ στα υπόλοιπα τροπάρια υμνείται το γεγονός της ημέρας (Ανάσταση). Στην ωδή α΄ ο Δαμασκηνός πρωτοτυπεί στην αναφορά του βιβλικού θέματος της διάβασης της Ερυθράς Θάλασσας από τον Μωϋσή. Κάνει λογοπαίγνιο με τη λέξη ‘πάσχα’ που μπορεί να ερμηνευτεί ως η γιορτή για την Ανάσταση του Κυρίου αλλά που στα εβραϊκά (pasah) σημαίνει ‘διάβαση’ και είναι η γιορτή των Εβραίων σε ανάμνηση της εξόδου τους από την Αίγυπτο[8]. Στην ωδή στ΄ παρομοιάζει την τριήμερη παραμονή στον τάφο και την ανάσταση του Κυρίου με την παραμονή του Ιωνά στην κοιλιά του κήτους. Τέλος στην ωδή θ΄ (θεοτοκίον) προτρέπει την αγνή Θεοτόκο να χαρεί με την ανάσταση του παιδιού της[9]. Παρά το ότι ακολουθεί την τυπολογία των κανόνων το ποιητικό στοιχείο πλεονάζει. Είναι, ακόμη, ο μόνος κανόνας της Μ. Εβδομάδας που τα αρχικά γράμματα των ειρμών και των τροπαρίων του δεν αποτελούν ακροστιχίδα[10].

Διαφέρει, όμως, από τους άλλους κανόνες και ως προς την ‘υποταγή’ του στα Ευαγγέλια. Μπορούμε να αντιπαραβάλλουμε δύο, μόλις, σημεία με αυτά. Το τροπάριο «της αναστάσεως Χριστόν / εξαστράπτοντα, και ‘χαίρετε’ φάσκοντος»[11] (ωδή α΄) το συναντούμε στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (κη΄, 9) «και ιδού ο Ιησούς απήντησεν αυτοίς λέγων χαίρετε»[12] που αναφέρεται στη συνάντηση του αναστημένου Ιησού με τη Μαρία τη Μαγδαληνή και τη Μαρία του Λαζάρου την ώρα που πήγαιναν να ανακοινώσουν το χαρμόσυνο γεγονός της Ανάστασής του στους μαθητές. Έτσι ο ποιητής μας κάνει κοινωνούς και συμμέτοχους του θαυματουργού γεγονότος («και οψόμεθα τω απροσίτω φωτί της αναστάσεως»). Το «μεθ΄ ημών αψευδώς γαρ / επηγγείλω έσεσθαι μέχρι τερμάτων αιώνος, Χριστέ» (ωδή θ΄) βρίσκεται, επίσης, στο Κατά Ματθαίον (κη΄, 20) «και ιδού εγώ μεθ’ υμών ειμί πάσας τας ημέρας έως της συντελείας του αιώνος. Αμήν!»[13] και αποτελεί την υπόσχεση του αναστημένου Ιησού να είναι κοντά, να βοηθάει και να ενδυναμώνει όλους όσους θα διδάξουν και θα φυλάξουν τις εντολές και τα παραγγέλματα που έδωσε. Ευφρόσυνα μεταφέρει αυτή την υπόσχεση ο Δαμασκηνός στους πιστούς: «άγκυραν ελπίδος κατέχοντες αγαλλόμεθα».




Εκτός, όμως, από τα Ευαγγελία και τις βιβλικές αναφορές συναντούμε στον κανόνα κάτι από το απόσταγμα της διδασκαλίας του Δαμασκηνού ο οποίος υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους δογματικούς της Ορθοδοξίας[14]. Στο τροπάριο της ωδής α΄ «καθαρθώμεν τις αισθήσεις / και οψώμεθα τω απροσίτω φωτί της αναστάσεως» η «έννοια του καθαρμού των αισθήσεων παράγεται από τον ίδιο ορισμό, που δίνει ο Ιωάννης για την αίσθηση, που την θέλει «αντιληπτική των υλών, ήγουν διαγνωστική’»[15]. Και στον ειρμό της ωδής θ΄, αναφερόμενος στην Παναγία, δηλώνει την προτίμησή του στο επίθετο ‘Θεοτόκος’: «τέρπου Θεοτόκε», όπως άλλωστε έχει καταγράψει: «Χριστοτόκον δε ουδαμώς φάμεν…και ούτω νοείσθε και λέγεσθαι Θεοτόκον»[16]. Διακρίνουμε, επίσης, και τη μεγάλη κλασική παιδεία του[17]. Το «φυλάξας τα σήμαντρα σώα» (ο θαυματουργός τρόπος με τον οποίο ο Ιησούς ανέστη και εξήλθε του τάφου) είναι παρμένο από την ιστορία του βασιλιά Ραμψίνιτου που διηγείται ο Ηρόδοτος και στην οποία αναφέρει: «των τε σημάντρων εόντων σόων»[18]. Παρά τις όποιες επιρροές του από κλασικά κείμενα και τους περιορισμούς της τυπολογίας των βιβλικών ωδών και των αναφορών στα ευαγγέλια, ο Δαμασκηνός κατορθώνει να δημιουργήσει έναν πρωτότυπο, λυρικό, ευφρόσυνο κανόνα όπου υμνεί την Ανάσταση του Κυρίου και προσκαλεί τους λαούς στον εορτασμό των επινικίων: «Αναστάσεως ημέρα, /λαμπρυνθώμεν λαοί».

Διονύσιος Σολωμός Η ημέρα της Λαμπρής

Σκηνή από τη βραβευμένη ταινία «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», του Θεόδωρου Αγγελόπουλου (1998). Aπό το 7.11 λεπτό του παραπάνω βίντεο  ο Αλέξανδρος (Bruno Ganz) και το αγόρι (Αχιλλέας Σκεύης) στο λεωφορείο βλέπουμε τον ποιητή Διονύσιο Σολωμό (Fabrizio Bentivoglio), όπου  απαγγέλλει στίχους από το ποίημα του Η Hμέρα της Λαμπρής . Επέλεξα να δείξω όλη τη διαδικασία σκηνών από την αρχή της "βόλτας στη ζωή" με τον μικρό Αλέξανδρο...

Κι όμως...  

"Καθαρώτατον ήλιο επρομηνούσε

Της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι..."

Η ημέρα της Λαμπρής

1.

Καθαρώτατον ήλιο επρομηνούσε

Της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι,

Σύγνεφο, καταχνιά, δεν απερνούσε

Τ’ ουρανού σε κανένα από τα μέρη∙

Και από ’κει κινημένο αργοφυσούσε

Τόσο γλυκό στο πρόσωπο τ’ αέρι,

Που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα:

Γλυκειά η ζωή κι ο θάνατος μαυρίλα.

2.

Χριστός Ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,

Όλοι, μικροί μεγάλοι, ετοιμαστήτε∙

Μέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες

Με το φως της χαράς συμμαζωχτήτε∙

Ανοίξτε αγκαλιές ειρηνοφόρες

Ομπροστά στους Αγίους και φιληθήτε∙

Φιληθήτε γλυκά χείλη με χείλη,

Πέστε: Χριστός Ανέστη, εχθροί και φίλοι.

Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι.

Και βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες∙

Γλυκόφωνα κοιτώντας τες ζωγραφι-

σμένες εικόνες, ψάλλουνε οι ψαλτάδες∙

Λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι,

Από το φως που χύνουνε οι λαμπάδες∙

Κάθε πρόσωπο λάμπει απ’ τ’ αγιοκέρι,

Οπού κρατούνε οι Χριστιανοί στο χέρι.

XXII.

Βγαίνει, γιατί στα σωθικά του ανάφτει,

Και για πρώτο απαντά τον νεκροθάφτη.

XXIII.

Κανείς δεν του μιλεί, και δεν του δίνει

Το φιλί το γλυκό που φέρνει ειρήνη.

XXIV.

Πάντα χτυπάει, σαν νάλπιζε εκεί κάτω

Ν’ αγροικηθή στης κόλασης τον πάτο.

Σημείωση: Μέρος του αποσπάσματος δημοσιεύτηκε το 1853 στο έργο του Γρασσέτη «Grammatica della lingua greca moderna seguita da un dialogo sopra la lingua e da un discorso sulla metrica». Αναδημοσιεύτηκε η πρώτη στροφή στην έκδ. Ρωσσολίμου και ολόκληρο αναδημοσιεύτηκε στην έκδ. Τερζάκη απ’ όπου το πήρε η Βίκυ Παπαδρόμου * Translatum: Favourite Poetry – Διονύσιος Σολωμός
* Πηγή: Διονυσίου Σολωμού άπαντα τα ευρισκόμενα ελληνικά ποιήματα με τον διάλογον και τα προλεγόμενα του Ιακώβου Πολυλά (εκδόσεις Δαμιανού, Αθήναι (στο βιβλίο δεν αναφέρεται το έτος έκδοσης)

Διονύσιος Σολωμός & Νίκος Ξυδάκης, Η ημέρα της Λαμπρής (δίσκος: Προς τον κύριον Γεώργιον Δε Ρώσση (1990))

Α. ΑΝΑΛΥΣΗ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ποίημα “Η ημέρα της Λαμπρής” είναι ένα λυρικό απόσπασμα από το εκτενές ποίημα του Διονύσιου Σολωμού ο “Λάμπρος”. Το ποίημα του αυτό, όπως όλα τα μεγάλα του έργα («Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», «Κρητικός», «Πόρφυρας»), έμεινε ατελείωτο, γιατί δεν πρόλαβε να το τελειώσει. `Αρχισε τη συγγραφή του στη Ζάκυνθο το 1826 και τη συνέχισε αργότερα στην Κέρκυρα, χωρίς όμως να κατορθώσει την ολοκλήρωση της. Το ποίημα “Η ημέρα της Λαμπρής” είναι ένα ρομαντικό και λυρικό ποίημα και είναι γραμμένο στη δημοτική γλώσσα. 2. ΝΟΗΜΑ Η ημέρα της Λαμπρής φαινόταν από το πρωί ότι θα είναι καλή. Τη μέρα αυτή ακόμα και η φύση είναι όμορφη. Ο ουρανός είναι καταγάλανος, χωρίς σύννεφα. Ο ήλιος λάμπει ψηλά στον ξάστερο ουρανό. Το αεράκι φυσά γλυκά στα πρόσωπα των ανθρώπων και τα δροσίζει, δημιουργεί δηλαδή στα πρόσωπα αγαλλίαση και χαρά. Η φύση ολόκληρη ετοιμάζεται να γιορτάσει τη Λαμπρή. `Εχει ντυθεί στα γιορτινά της, έτσι που κάνει τη ζωή να φαίνεται γλυκιά, ενώ το θάνατο να φαίνεται δυστυχία. Το “Χριστός ανέστη” θα ακουστεί σε λίγο και όλοι οι πιστοί πρέπει να μαζευτούν στις εκκλησίες για την ιερή αυτή στιγμή που δίνεται το `Αγιο φως και ψάλλεται το αναστάσιμο τροπάριο. Ο ποιητής προτρέπει τους πιστούς να αγκαλιαστούν μπροστά στις εικόνες των Αγίων και να ανταλλάξουν μεταξύ τους φιλιά αγάπης. Τους προτρέπει να πουν το “Χριστός ανέστη” όχι μόνο στους φίλους, αλλά και στους εχθρούς. Η μέρα της Αναστάσεως, είναι μέρα ειρήνης και αγάπης. Ακόμα και οι τάφοι συμμετέχουν στη χαρά της Αναστάσεως και είναι στολισμένοι με δάφνες. Οι δάφνες είναι το φυτό της νίκης και του θριάμβου. Η Ανάσταση του Χριστού σημαίνει Ανάσταση των νεκρών, σημαίνει ήττα του θανάτου. Οι μανάδες κρατούν τα βρέφη τους στην αγκαλιά τους, οι ψάλτες ψάλλουν “γλυκόφωνα”. `Ολα μέσα στις εκκλησίες, άψυχα και έμψυχα, λάμπουν από το φως των λαμπάδων. Λάμπουν τα πρόσωπα των Χριστιανών, καθώς φωτίζονται από το άγιο φως των κεριών 3. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ επρομηνούσε = προειδοποιούσε, προανάγγελε ύστερο = τελευταίο καταχνιά = ομίχλη κινημένο = ξεκινημένο συμμαζωχτείτε = συγκεντρωθείτε 4. ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1η Ενότητα: Η πρώτη ενότητα του ποιήματος αποτελείται από την πρώτη στροφή, η οποία λειτουργεί και ως πρόλογος. Στην πρώτη ενότητα ο ποιητής δίνει μια υπέροχη περιγραφή της φύσης, η οποία ντύνεται στα γιορτινά της και βρίσκεται έτσι στην ύψιστη ωραιότητα της. Η ομορφιά της φύσης αντανακλάται πάνω στον άνθρωπο και τον κάνει ευτυχισμένο. 2η Ενότητα: Η δεύτερη ενότητα αποτελείται από τη δεύτερη και τρίτη στροφή του ποιήματος. Αυτές αποτελούν και το κύριο μέρος του ποιήματος. Σ’ αυτές τις δύο στροφές ο ποιητής περιγράφει την Ανάσταση μέσα σε μια Ορθόδοξη Εκκλησία. 5. ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΔΕΑ Η κεντρική ιδέα του ποιήματος είναι η ίδια η ιδέα της Ανάστασης μαζί με το μήνυμα της. Η ημέρα της Λαμπρής είναι μέρα χαράς και συμφιλίωσης, μέρα ειρήνης και αγάπης. Ακόμα η μέρα της Ανάστασης συμβολίζει την πίστη στη μέλλουσα και αιώνια ζωή των ψυχών. B. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Από «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» Β΄ Γυμνασίου, σελ. 152) 1. Ποια εικόνα δίνει ο ποιητής στην πρώτη στροφή και ποια φυσικά στοιχεία συμμετέχουν; Ο ποιητής στην πρώτη στροφή δίνει την εικόνα μιας γλυκιάς, ήρεμης, ειρηνικής, όμορφης και γιορτινής φύσης. Η φύση ετοιμάζεται να γιορτάσει τη Λαμπρή. Συμμετέχει ολόκληρη σ’ αυτή την αναστάσιμη μέρα. Τα φυσικά στοιχεία που τη συνθέτουν είναι ο λαμπερός ήλιος, ο φωτεινός αυγερινός, ο καθαρός και ξάστερος ουρανός και το γλυκό και δροσερό αεράκι. 2. Τι φανερώνει ο τελευταίος στίχος της πρώτης στροφής και πως φτάνει ο ποιητής σ’ αυτή την ιδέα; Ο τελευταίος στίχος της πρώτης στροφής “γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα” φανερώνει την αξία και την ομορφιά της ζωής σε αντίθεση με τη δυστυχία που προκαλεί ο θάνατος. Η μαυρίλα του θανάτου, για την οποία κάνει λόγο ο ποιητής, είναι το σκοτεινό και άγνωστο μέρος στο οποίο καταλήγουν οι ψυχές των νεκρών. Ο ποιητής με τη φράση αυτή διατυπώνει την πίστη του στη ζωή και στην ανάσταση του Χριστού, την ημέρα της Λαμπρής. Η ιδέα αυτή που εκφράζει ο ποιητής έρχεται ως κατακλείδα της γιορτινής ατμόσφαιρας που επικρατεί στο φυσικό περιβάλλον. Η ωραιότητα, η ηρεμία, η γαλήνη και η γιορτινή ατμόσφαιρα της φύσης αντανακλούνται στη ψυχή του ανθρώπου, μεταδίδοντας του αισθήματα χαράς και αισιοδοξίας. Η ομορφιά δηλαδή αυτής της στιγμής είναι τόσο μεγάλη, ώστε κάνει τη ζωή να φαίνεται ανεκτίμητη και γλυκιά, ενώ το θάνατο να φαίνεται δυστυχία. 3. Στη δεύτερη στροφή ο τόνος γίνεται πανηγυρικός. Γιατί; Ποια έγκλιση κυριαρχεί εδώ και ποια ιδέα τονίζεται; Στη δεύτερη στροφή ο τόνος γίνεται πανηγυρικός. Αυτό γίνεται γιατί η δεύτερη στροφή εικονίζει τη στιγμή της Αναστάσεως, μια στιγμή που έχει τη μεγαλύτερη αξία στη ζωή των Χριστιανών. Η γιορτή της Λαμπρής, η γιορτή της Ανάστασης είναι η μεγαλύτερη γιορτή που γιορτάζει ο Χριστιανισμός. `Ολοι οι πιστοί πρέπει να προετοιμαστούν ανάλογα για να υποδεχτούν με λαμπρότητα την Ανάσταση του Χριστού. Η ώρα αυτή της Ανάστασης του Χριστού συμβολίζει τη νίκη της ζωής πάνω στο θάνατο. Γι’ αυτό και επικρατεί πανηγυρικός τόνος στη δεύτερη στροφή. H έγκλιση που κυριαρχεί είναι η έγκλιση της προστακτικής (ετοιμαστείτε, συμμαζωχτείτε, ανοίξτε, φιληθείτε, πέστε), με προτρεπτικό όμως περισσότερο χαρακτήρα. Ο ποιητής προτρέπει τους πιστούς να συμμετάσχουν στη χαρά της Αναστάσεως. Η ιδέα που τονίζεται εδώ, είναι η ιδέα της ειρήνης, της αγάπης και της συμφιλίωσης. 4. Ποιο ρήμα επαναλαμβάνεται στην τρίτη στροφή; Ποιες σχετικές μ’ αυτό λέξεις υπάρχουν και τι συνολική εντύπωση δίνουν; Στην τρίτη στροφή έχουμε επανάληψη του ρήματος “λάμπει”. Οι σχετικές με το ρήμα αυτό λέξεις είναι το φως των λαμπάδων, το ασήμι και το χρυσάφι, που δέχονται το φως των κεριών και λάμπουν και αυτά. Σχετική λέξη είναι και το πρόσωπο, που φωτίζεται από το άγιο φως των κεριών και λάμπει και αυτό. Το φως των λαμπάδων κάνει όλα τα άψυχα αντικείμενα της εκκλησίας, αλλά και τα πρόσωπα των πιστών να λάμπουν υπερβολικά. Τα πρόσωπα βέβαια των πιστών δε λάμπουν μόνο από εξωτερική αιτία, που είναι το φως, αλλά και από εσωτερική αιτία, που είναι το φως της ψυχής, η χαρούμενη ψυχική διάθεση. Η συνολική εντύπωση που δίνουν οι λέξεις αυτές είναι η λαμπρότητα, η φωτεινότητα και η πανηγυρική διάθεση, που εντοπίζεται κυρίως στα πρόσωπα των Χριστιανών και εκφράζει τη χαρά, την ευτυχία και την ελπίδα τους, που πηγάζει από την αναστάσιμη μέρα. 5. Γιατί οι τάφοι έχουν δάφνες; Ποιο είναι το μήνυμα της Ανάστασης; Οι τάφοι έχουν επάνω στις πλάκες τους δάφνες. Η δάφνη είναι το φυτό που συμβολίζει το θρίαμβο και τη νίκη. Στην αρχαιότητα οι νικητές στους αθλητικούς αγώνες, καθώς και οι στρατηγοί που έρχονταν πίσω από νικηφόρους πολέμους, στεφανώνονταν με δάφνινα στεφάνια. `Ετσι και εδώ οι δάφνες στις ταφόπετρες συμβολίζουν τη νίκη της ζωής πάνω στο θάνατο. Η Ανάσταση του Χριστού σημαίνει Ανάσταση νεκρών, σημαίνει ήττα του θανάτου και νίκη της ζωής. Το μήνυμα της Ανάστασης είναι ότι ο θάνατος έχει νικηθεί και δεν αποτελεί πια για τον άνθρωπο τη μεγαλύτερη δυστυχία. Τώρα με την Ανάσταση του Χριστού έχει θριαμβεύσει η ζωή. Η Ανάσταση του Χριστού συμβολίζει και την ανάσταση όλων των νεκρών. Συμβολίζει τη χαρά και τη δόξα της ζωής. 6. Η μορφή αυτού του ποιήματος ονομάζεται οκτάβα και έχει ιταλική προέλευση. Θα καταλάβετε τι είναι η οκτάβα, αν παρατηρήσετε: α) το μέτρο και τον αριθμό των συλλαβών, β) τον αριθμό των στίχων κάθε στροφής και γ) το είδος της ομοιοκαταληξίας. Η μορφή του ποιήματος ονομάζεται οκτάβα. Το μέτρο του είναι αναπαιστικό (υυ-) και οι στίχοι εντεκασύλλαβοι. Κάθε στροφή αποτελείται από οκτώ στίχους, γι’ αυτό και η ποιητική αυτή μορφή ονομάζεται οκτάβα. Η ομοιοκαταληξία είναι πλεχτή στους έξι πρώτους στίχους κάθε στροφής. Στους δύο τελευταίου στίχους κάθε στροφής η ομοιοκαταληξία γίνεται ζευγαρωτή. http://www.odyssey.com.cy/main/default.aspx?tabID=138&itemID=1065&mid=943

Έλυα Βερυκίου, Σ'αγαπώ,από την ποιητική συλλογή Σιωπή Κρυστάλλινη, εκδόσεις Ιβίσκος

Έλυα Βερυκίου
20/4/2014 ·

Το χέρι σου ρόδο λευκό, 

που επιμένει να ανθίζει στου χρόνου το παγωμένο πρωινό. 

Μία ανταύγεια χρυσή παίζει στις άκρες των δαχτύλων σου.

Σ 'αγαπώ,

Όπως αγκαλιάζει τον βράχο η θάλασσα ένα φθινοπωρινό δειλινό. 

Κι όπως σμίγει στο δέντρο το φύλλο με τον καρπό,

Σ'αγαπώ. 

Για τον ήλιο που βασιλεύει μέσα στα μάτια σου,

Για τον τρόπο που μερεύεις τα κύματα,

Σ'αγαπώ. 

Επειδή η σελήνη που αντικρίζεις,

φωτίζει του μυαλού μου το δάσος το ζοφερό.

Κι έτσι έρχεσαι εσύ να αφήνεις στίχους,

όνειρα κι άστρα σε μια νύχτα πολύφωτη,

Σ'αγαπώ. 

Γιατί, όταν οι ψυχές μας αγγίζονται,

του κόσμου τα σύννεφα παίρνουν ένα χρώμα θεϊκό,

κι όλο πλέεις αέναα μες στης ύπαρξης το ποτάμι πορφυρό,

Σ'αγαπώ.

Κι επειδή νικάς μ'ένα βλέμμα τον θάνατο,

Γιαυτό,

Σ'αγαπώ.

Σ'αγαπώ,από την ποιητική συλλογή Σιωπή Κρυστάλλινη, Έλυα Βερυκίου, εκδόσεις Ιβίσκος.