"Ούτε ένας δικαστής δεν θα είχε το θάρρος να στραγγαλίσει με τα ίδια του τα χέρια αυτόν που καταδίκασε σε θάνατο. Κανένας άρχοντας δε θα είχε τη δύναμη να πάρει με το στανιό ένα απλό χωρικό από μια γυναίκα και παιδιά που κλαίνε και να τον κλειδώσει στο μπουντρούμι. Κανένας στρατηγός ή και στρατιώτης δεν θα μπορούσε να μακελέψει εκατοντάδες τούρκους και γερμανούς και να κάψει τα χωριά τους.
Όλα αυτά γίνονται δυνατά χάρη σε ένα πολύπλοκο πολιτικό και κοινωνικό μηχανισμό που μόνο σκοπό έχει τη διάχυση της ευθύνης, ώστε κανένας άνθρωπος να μη μπορεί να αντιληφθεί πόσο αντίθετες με την ανθρώπινη φύση είναι οι φρικαλεότητες που διαπράττονται. Αν δεν υπήρχε η πειθάρχηση, οι όρκοι και ο πόλεμος ουδείς δε θα μπορούσε να βλάψει καποιον άλλο.
Κάποιοι γράφουν τους νόμους. Αλλοι τους εφαρμόζουν. Αλλοι πάλι μαντρώνουν τους συνανθρώπους τους και τους συνηθίζουν στην «πειθαρχία», δηλαδή την άκριτη και ανεύθυνη υποταγή. Αλλοι τέλος (οι ίδιοι που είχαν προηγουμένως μαντρωθεί) μπορούν πλέον να ασκήσουν κάθε είδους βία, ακόμα και φόνο, χωρίς καν να ξέρουν γιατί και με ποιο σκοπό".
Λ. Τολστόι, : Исповедь / Η εξομολόγηση (1884)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου