IL GRAN CAOSSE
Το 1515 ο αυτοκράτωρ Μαξιμιλιανός
ζήτησε από τον Άλμπρεχτ Ντύρερ
«τον Απελλή των μαύρων γραμμών»,
όπως τον αποκαλούσε ο Έρασμος,
να εικονογραφήσει το προσευχητάριο του Τάγματος του Αγ. Γεωργίου
που είχε μόλις ιδρύσει.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα βιβλίο παράδοξο, γκροτέσκο
—ο ίδιος ο γερμανός ζωγράφος το χαρακτήριζε
Τraumwerk, ονειρικό έργο—
που και ο φιλότεχνος ακόμη προστάτης του το βρήκε "bizarre".
Στη σελίδα όπου απεικονίζεται η Αγ. Απολλωνία, για παράδειγμα,
βλέπουμε ένα νεαρό κορίτσι με το σύμβολο του μαρτυρίου στα χέρια
(μακριά τσιμπίδα με πυρωμένο κάρβουνο στην άκρη)
να αναδύεται από ένα σταυράγκαθο με πυκνό φύλλωμα,
ενώ στα πόδια της ένα εξωτικό πουλί με πελώριο ράμφος
(διασταύρωση πελεκάνου με στρουθοκάμηλο;) κυνηγάει μια χελώνα.
Σε άλλη, δίπλα στην Παρθένο που προσεύχεται μπροστά σε στασίδι
κάτω από το βλοσυρό βλέμμα του Κυρίου,
συναντάμε έναν τράγο
(αν όντως είναι τράγος αυτό το ζώο με τα κέρατα)
από τη μύτη του οποίου περασμένο σ’ έναν χαλκά κρέμεται ένα δισκοπότηρο.
Πάνω από την πρώτη αράδα του κειμένου
υπάρχει ένα κόσμημα,
θυρεός μάλλον,
μέσα στις γραμμές του οποίου πλέκονται
δύο λαγοί με δύο ανθρώπινες φιγούρες.
Ο Βιτρούβιος πρώτος και ο Οράτιος κατόπιν (στην "Ποιητική Τέχνη")
καταδίκασαν ως γελοία την τάση κάποιων ζωγράφων
της εποχής του Αυγούστου
«να τοποθετούν ανθρώπινο κεφάλι σε τράχηλο αλόγου»
ή «ψαριού στον κορμό όμορφης γυναίκας».
Μια χιλιετία αργότερα
ο Αγ. Βερνάρδος του Κλαιρβώ
αναρωτιόταν οργισμένος στην περίφημη Απολογία του
σε τι χρησιμεύουν όλα αυτά τα «απεχθή τέρατα»,
οι «δύσμορφες μαϊμούδες» και οι «φρικτοί κένταυροι»
που ξεπροβάλουν δίπλα στις λέξεις του Θεού,
για να καταλήξει ότι είναι προτιμότερο οι μοναχοί
«να μελετούν τα μάρμαρα στα περιστύλια των ναών
παρά τα ευαγγέλια και τα κείμενα των πατέρων».
Λέγεται ότι ο Ντύρερ πρωτοείδε τέτοια αλλόκοτα σχέδια,
σε χειρόγραφα διακοσμημένα από τον γάλλο Μαζερόλ.
Όπως και να ’χει συνέχισε ως το τέλος της ζωής του
«ν’ αναμιγνύει πράγματα…»
να δημιουργεί υβριδικά όντα,
επιμένοντας να προκαλεί την κοινή αίσθηση της τάξης.
Στο ερώτημα «ποιο το νόημα όλων αυτών τον άμορφων μορφών;»
που φαίνεται να βασάνιζε τον Αγ. Βερνάρδο,
εκείνος απαντούσε με έμφαση: «κανένα».
Η "deformitas" δεν κωδικοποιείται.
Το μυαλό είναι ανίκανο να παγιδεύσει την ομορφιά.
Τα πάντα παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Οι προσδοκίες διαψεύδονται διαρκώς.
Ένας αποκρουστικός γρύπας μεταμορφώνεται ξαφνικά σε κόκορα·
ο φόβος δίνει τη θέση του στο γέλιο,
το τραγικό στο ιλαρό.
Συμβαίνει και στην ποίηση:
Είναι χειμώνας.
Περπατάς στην όχθη ενός παγωμένου ποταμού.
Σκέφτεσαι εκείνη.
Μπροστά σου εμφανίζεται ένας λευκός μονόκερως χωρίς αναβάτη.
Στο υγρό του βλέμμα αναγνωρίζεις το δικό της.
Απλώνεις το χέρι να τον αγγίξεις.
Οπισθοχωρεί και αμέσως μετά χάνεται.
Χαμογελάς.
Είσαι ακόμη ερωτευμένος.
Η πληγή παραμένει ανοιχτή.
[Από τη συλλογή «Διακοπές στην πραγματικότητα», Πατάκης, 2009]
Διακοπές στην πραγματικότητα
Ποιήματα· σχεδιάσματα· μεταγραφές
Χάρης Βλαβιανός
Εκδόσεις Πατάκη, 2009
126 σελ.
ISBN 978-960-16-3247-6, [Κυκλοφορεί]
Τιμή € 11,72
Βραβείο Ποίησης - Περιοδικό "Διαβάζω" [2010]Νεοελληνική ποίηση [DDC: 889.1]
H ένατη συλλογή του Χάρη Βλαβιανού έχει τίτλο "Διακοπές στην πραγματικότητα". Χωρισμένη σε τρεις εκτενείς ενότητες, περιέχει ποιήματα γραμμένα τα τελευταία έξι χρόνια. Αν και η θεματική των ποιημάτων ποικίλλει, όπως αντίστοιχα και οι μορφικοί πειραματισμοί που επιχειρούνται, βασικός άξονας του βιβλίου παραμένει το ζήτημα της "πραγματικότητας".
Ο ποιητής δείχνει αμέριστη εμπιστοσύνη σε δύο ξεχωριστά "είδωλα" της γραφής: στο είδωλο της σκέψης και στο είδωλο που γεννά η γλώσσα. Γιατί κάθε ποίημα (ακόμα και στις μέρες μας, του μεταμοντέρνου σκεπτικισμού) αποτελεί ένα είδωλο κάποιας πραγματικότητας. Κάτι που προκύπτει από τη λέξη "είδος", δηλαδή από αυτό που φαίνεται. Και σημαίνει αυτό που μπορεί να γίνει αντιληπτό με τις αισθήσεις μας. Να, λοιπόν, πού συναντιούνται η γλώσσα με τη σκέψη: βασικό μέλημα της ποίησης είναι να σταθεί απέναντι σε μια "πραγματικότητα" η οποία -το γνωρίζουμε πια- φτιάχνεται από σημεία.
H σχέση ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα τείνει όλο και περισσότερο να αντιστραφεί. Ζούμε σ' έναν κόσμο μυθοπλασιών. Δεν έχει νόημα να κατασκευάζουμε realities. Η σημασία βαραίνει πλέον την πρόθεση: "Διακοπές ΣΤΗΝ πραγματικότητα" και όχι "ΑΠΟ την πραγματικότητα".
Η ποίηση μας καλεί σε μια νέα συμμετοχή.
"Ό,τι χάνεται διασώζεται μέσα μας, ως αυτό που χάνεται".
Η συλλογή περιέχει τις ενότητες: "Lacrimae Amantis", "Πρόσωπα/προσωπεία" και "Η επιφάνεια των πραγμάτων".
Κριτικές - Παρουσιάσεις
Πέτρος Γκολίτσης, Οι παράξενες εξισώσεις του Χάρη Βλαβιανού, Περιοδικό "Ένεκεν", τχ. 28, Απρίλιος-Ιούνιος 2013Δήμητρα Χριστοδούλου, Σονέτα σε τονισμό μεταμοντέρνο, "Athens Voice", τχ. 342, 14.4.2011Κατερίνα Καριζώνη, Διακοπές στην πραγματικότητα, Περιοδικό "Ένεκεν", τχ. 16, Απρίλιος-Μάιος 2010Στέφανος Ξένος, Διακοπές στην πραγματικότητα, www.diavasame.gr, Μάρτιος 2010Γιώργος Χαντζής, Πρόσωπα και προσωπεία σε φθινοπωρινές στιγμές, "Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη", τχ. 590, 12.2.2010Ντίνος Σιώτης, Μικρογεύματα, Περιοδικό "Poetix", τχ. 2, Χειμώνας 2009-2010Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Βιβλία και πολιτικοί, ΙΙ, "Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη", τχ. 573, 9.10.2009Ευριπίδης Γαραντούδης, Η κατοπτρική σχέση του ποιητή και της ποίησης, Περιοδικό "Εντευκτήριο", τχ. 87, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2009Μαρία Τοπάλη, La Gloria de la lingua, Περιοδικό "Διαβάζω", τχ. 499, Σεπτέμβριος 2009Άλκηστις Σουλογιάννη, Η γλώσσα, όχημα διατύπωσης, "Η Καθημερινή", 28.7.2009Γιόλα Αργυροπούλου, Διακοπές στην πραγματικότητα, Περιοδικό "Τηλέραμα", 18.7.2009Αποστόλης Αρτινός, Η ανεκπλήρωτη γλώσσα, "Η Αυγή", 7.7.2009Χρήστος Χρυσόπουλος, Διακοπές στην πραγματικότητα, Περιοδικό "Index", τχ. 33, Ιούλιος-Αύγουστος 2009Κατερίνα Σχινά, Διακοπές στην πραγματικότητα, "Lifo", τχ. 162, 18.6.2009Γιώργος Μπλάνας, Η ποίηση του μη-ποιήματος, "Η Αυγή", 7.6.2009Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Συνομιλίες και εξομολογήσεις, "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία"/ Ένθετο "7: Τέχνες και Ζωή", τχ. 400, 19.5.2009Γιώργος Βέης, Διάβασα... τις «Διακοπές στην πραγματικότητα», "Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο", 9.5.2009Χάρης Βλαβιανός, Διακοπές στην πραγματικότητα, "Ελευθεροτυπία"/ "Βιβλιοθήκη", τχ. 547, 2.4.2009
http://www.biblionet.gr/book/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου